Nasz kontynent po raz pierwszy nazwano Europą w antycznej Grecji, w przeciwieństwie do znanych wówczas dwóch innych - Azji i Afryki

Dziedzictwo greckie

W pojęciu ówczesnych znacznie ważniejszy był podział na świat własny i obcy, czyli barbarzyński. Grecy przez całą starożytność nie stworzyli jednego państwa, ale mieli bardzo silne poczucie jedności etnicznej i kulturowej. Przeciwstawiali siebie barbarzyńcom, którzy nie znali języka greckiego i podlegali władzy tyranów. Sami tworzyli system polis, małych państewek, których obywatele poprzez udział w zgromadzeniach ludowych uczestniczyli w rządzeniu państwem - wybierali urzędników i kontrolowali ich działalność. Ten model władzy politycznej stał się dla następnych pokoleń symbolem społeczeństwa obywatelskiego. Źródłem inspiracji dla późniejszych Europejczyków była i pozostała kultura grecka - sztuki plastyczne, literatura, teatr, jak również filozofia.

Imperium rzymskie

Przez osiem wieków nad Morzem Śródziemnym rozciągały się ziemie podległe Rzymowi. Zdołał on między III wiekiem p.n.e. a II wiekiem n.e. podbić zarówno południową i zachodnią Europę po Dunaj i Ren, północną Afrykę, jak i zachodnie krańce Azji. W imperium znalazły się ludy różnych kultur i na różnym poziomie rozwoju. Rzymianie narzucili podbitym ludom własny system administracyjny, eksploatowali je gospodarczo, ale jednocześnie zapewniali bezpieczeństwo, możliwość swobodnego poruszania się oraz handlu. Zazwyczaj nie narzucali własnej religii ani obyczajów. Sami przyjmowali wiele osiągnięć technicznych od podbitych ludów, pełną garścią czerpali z kultury wysoko rozwiniętych cywilizacji wschodnich, zwłaszcza z kultury greckiej. Tak ukształtowana kultura rozpowszechniła się w całym imperium. W jego zachodniej części łacinę przyjęli z czasem wszyscy mieszkańcy - wywodzą się z niej współczesne języki romańskie. Wschodnia część, gdzie język grecki był już wcześniej językiem warstw wykształconych, nie uległa romanizacji.

Chrześcijaństwo

W kręgu śródziemnomorskim narodziło się też chrześcijaństwo - jedyna w tym rejonie religia uniwersalna, nie uznająca ograniczeń etnicznych ani terytorialnych. Stało się ono głównym wyznacznikiem tożsamości europejskiej.

Barbarzyńcy

Granice państwa rzymskiego były jednocześnie granicami cywilizacji. Kontakty z barbarzyńcami poza toczonymi na pograniczach wojnami były słabe. Podział Europy na ziemie dziedzictwa rzymskiego i pozostałe był wyraźny jeszcze po jego upadku, kiedy w czasie wędrówki ludów w V wieku plemiona germańskie opanowały zachodnią część imperium, podzielonego w IV wieku n.e. na dwie części - wschodnie (nazwane z czasem Bizancjum) oraz zachodnie cesarstwo rzymskie.

gazeta.pl

Quiz Europejski  |  Pogoda w Europie  |  Przelicznik walut  | Słowniczek europejski