Wymiana młodzieży skupia młodych ludzi z różnych krajów na równych warunkach poprzez:

• ich wiek,
• wspólne działanie,
• wspólną kontrolę nad wydarzeniami,
• wspólne cele, zamierzenia i ich osiąganie,
• przyjemne spędzanie czasu ze sobą.

Idea
 
Polska, jak się wydaje, jest krajem jednolitym, lecz mając okazję do wizyt w różnych jej częściach, odkrywamy nowe fakty, miejsca, zwyczaje mieszkańców. Jakie bogactwo musi się więc kryć  w poznawaniu innych krajów. Odwiedzanie miejsc, spotkania z ludźmi, rozmowy, to jeden niekończący się proces poznawania. Dowiadujemy się więcej o świecie, sposobach życia ludzi, ich zwyczajach. Chyba każdego kusi możliwość uczestniczenia
w wydarzeniach, które wiązałyby się z odkrywaniem tych rzeczy. I słusznie. Każdy jest przecież ciekawy świata i powinien mieć okazję, by choć w małym stopniu móc te zainteresowanie rozwinąć.
 
Wspólne spotkanie młodzieży z różnych krajów jest sposobem na zaspokojenie ciekawości, potrzeb spotkania się z innymi, rozmowy i doświadczania. Jest to świetna okazja na znalezienie odpowiedzi na pytania, które w naturalny sposób sobie zadajemy: "Czy ludzie za granicą są podobni do nas? A jeśli nie, to dlaczego?".
 
Międzynarodowa wymiana młodzieży to jedna z form kontaktów między młodymi ludźmi z różnych zakątków świata. Organizacje zajmujące się współpracą międzynarodową młodzieży przyjęły pewne kryteria, które ją charakteryzują.

 Są one bardzo proste:

• po pierwsze jest to program, w którym grupa młodych ludzi z jednego kraju chce poznać, jak żyją ich rówieśnicy w innym kraju;
• po drugie - obydwie grupy (a nie pojedyncze osoby) na równych, partnerskich warunkach, wspólnie realizują ten program.

 W wymianie najważniejsze jest:

• by program skupiał się na wspólnym działaniu, które interesuje zarówno was, jak i waszych partnerów. Powinien on brać pod uwagę istniejące możliwości, wspólne zainteresowania i cele. Może przybrać formę dyskusji, spotkań towarzyskich, bądź kulturalnych, zajęć sportowych. Jednak idea programu powinna być znana równie dobrze wam, jak i partnerom;
• byście wy, którzy w nim uczestniczycie, czuli, iż jest to wasz program, że to wy nim kierujecie, kontrolujecie jego przebieg, realizujecie to co wspólnie uznacie za stosowne;
• by moment przyjmowania u siebie waszych partnerów z zagranicy, opieka nad nimi, kiedy przyjadą do Polski, były równie ważne, jak wasza wyprawa do ich kraju. Jest to również dobra okazja, by w program włączyć osoby spoza waszego zespołu, np. znajomych. Dla was jest to najlepsza okazja do pokazania waszego stylu życia takim, jaki on naprawdę jest;
• by zabezpieczyć odpowiednio dużo czasu na przygotowania do programu: zorganizowanie spotkań, zgromadzenie pieniędzy, odpowiednie nimi zarządzanie, zebranie informacji o waszych partnerach, czasem na naukę podstaw ich języka, itp. Całość może wam zabrać miesiące a nawet cały rok;
• by wymiana nie była czymś, co organizuje tylko wasz lider. Aby skorzystać z niej do końca, każdy z was musi zaangażować się, zadeklarować wolny czas, pomoc, itp. Możecie włączyć w nią waszych bliskich, ludzi ze szkoły, mieszkańców miasta. Każdy może w jakiś sposób dopomóc w uczynieniu z wymiany prawdziwego sukcesu.

Uczestnicy i cele wymian
 
W wymianach młodzieży zwykle biorą udział osoby w wieku 15 - 25 lat. Mogą to być uczniowie jednej klasy, grupa z jednej szkoły, domu kultury, centrum młodzieży lub organizacji. Nie należy się jednak martwić, jeśli koledzy z klasy nie chcą włączyć się w organizację wymiany. Praktycznie, przy odrobinie chęci i zaangażowania, każdy zespół (np. wy i wasi najbliżsi znajomi) może zorganizować wymianę. Zasada jest prosta - młodzież z młodzieżą dla młodzieży.
 
W zależności od celów wymiany można ją podzielić na przynajmniej dwie kategorie.

• Pierwsza z nich to wymiana pozaszkolna, zwana też nieformalną. Daje ona najwięcej gwarancji, że wymiana odniesie swój pełny edukacyjny sukces (nie musicie się bać tego określenia).
• Drugi rodzaj wymiany to tzw. wymiana szkolna, organizowana przez szkoły w ramach współpracy ze szkołami za granicą. Niestety, czasami w przypadku wymian szkolnych częściej mamy do czynienia z wyjazdami turystycznymi zaaranżowanymi przez nauczycieli (a nie młodzież). Efekt jest taki, iż młodzi ludzie mają ograniczony kontakt ze sobą w czasie programu (jedni siedzą w szkole na lekcjach, goście zwiedzają okolice, itp.).

Takie programy, choć są również bardzo cenne, nie do końca oddają charakter określenia wymiana. Cel wymian szkolnych to przede wszystkim poprawa znajomości języka obcego. Wymiany takie zwykle wiążą się z realizowanym programem nauczania szkolnego i dla tego nie zapewniają elastyczności dla osiągnięcia pozaprogramowych celów. Z tego względu instytucje wspierające wymianę młodzieży mogą bardzo niechętnie wspierać ten rodzaj wymiany, lub wykluczyć go w ogóle. Jesteśmy przekonani, że wymiana szkolna nie wyczerpuje wszystkich możliwości stwarzanych przez spotkania młodzieży.
 
Twórcze wymiany młodzieży powinny być integralną częścią pracy z młodzieżą w zakresie szeroko pojętej edukacji społecznej. Do podstawowych wartości doświadczenia, jakie wynosi się z pełnego uczestnictwa w międzynarodowej wymianie można zaliczyć:

• umożliwienie młodym ludziom doświadczenia kontaktu z inną kulturą, co powoduje, iż później są oni zdolni lepiej ocenić swoją własną społeczność. Może to zachęcić wielu do dalszej pracy na rzecz społeczności lokalnej, uczestnictwa w organizacjach, itp.;
• zwiększenie umiejętności podejmowania decyzji, planowania i zaangażowania młodych ludzi;
• promowanie ogólnego rozwoju społeczności poprzez kontakty z gośćmi z zagranicy (przerodzić się one mogą w szersze kontakty, np.: biznesowe, między władzami lokalnymi, osobami prywatnymi, itp.);
• stymulowanie nauki języków i poznania interkulturalnego między osobami, które dotychczas nie miały szansy rozwoju w tym zakresie;
• stwarzanie młodym ludziom możliwości poznania stylu i realiów życia ich rówieśników w innych krajach, do dzielenia się wspólnymi doświadczeniami, rozwiązaniami właściwych im problemów, itp.

Tych wartości jest znacznie więcej. Korzysta każdy uczestnik, który biorąc udział w planowaniu i przygotowaniach, uczy się funkcjonowania w społeczeństwie. Korzysta grupa, gdyż wspólnie pracując i dzieląc odpowiedzialność, odkrywa mechanizmy pracy w zespole. Korzystają też osoby trzecie, gdyż uczestnicy przywożą ze sobą nowe doświadczenia, obserwacje, wiedzę, rozwiązania. W ten sposób nawet mały program wymiany grupy młodzieży może przyczynić się do postępu osiąganego przez społeczeństwo. Oczywiście każdy z was będzie miał również swoje własne cele i oczekiwania względem wymiany. Pamiętajcie o nich i bądźcie świadomi, czego oczekujecie. Porozmawiajcie o tym z pozostałymi osobami w waszym zespole. Zastanówcie się wspólnie, jak możecie to osiągnąć.
 
Pamiętajcie
 
Aby zorganizować dobry program wymiany, potrzebujecie kogoś, kto wami pokieruje. Może to być doświadczony lider organizacji młodzieżowej, zaprzyjaźniony nauczyciel, lub ktoś z was, kogo darzycie szacunkiem i autorytetem. Najlepiej, by była to osoba pełnoletnia.
 
Lider zapewne narzuci wam swój własny styl działania, ale jego podstawowym zadaniem będzie wydobycie z was entuzjazmu, zaangażowania, poświęcenia. Z jego pomocą odtąd wspólnie pracujecie na sukces. Pamiętajcie, że wasze metody działania jako zespołu muszą być rozumiane przez waszych partnerów za granicą. Istotna będzie komunikacja, nawet jeśli będzie czasem ograniczać się do pocztówki z "cześć, my tu jeszcze jesteśmy!". W ten sposób uchronicie się przed utratą kontaktu.
 
Wymiana może być dla was bardzo wartościowym wydarzeniem. Dostarczy wam różnego rodzaju wrażeń, doświadczeń. Niektóre ocierać się będą o poważne tematy, jak polityka, edukacja, sprawy gospodarcze, kwestie społeczne. Nie unikajcie ich. To wszystko składać się będzie na wasze korzyści.
 
Zainwestowane przez was pieniądze, czas i wysiłek wkrótce się opłacą. Doświadczyć innej kultury nie można przecież przez samo czytanie książek, oglądanie filmów. Najlepiej odczuć ją na własnej skórze. To jest prawdziwe doświadczenie, którego nikt wam nie odbierze.
 
Potrzebne zasoby
 
By móc przygotować program wymiany, potrzebujecie kilku środków:

• PARTNER - od niego wszystko się zaczyna, bo bez niego trudno mówić o wymianie. Musi to być określona grupa młodych ludzi (organizacja, klub, stowarzyszenie, grupa nieformalna) w innym kraju, która ma cele i zainteresowania podobne do waszych. Jeśli macie już partnera, to wiecie z jakim krajem robić będziecie wymianę. Jeśli nie - zdecydujcie najpierw, jaki kraj was interesuje i uruchomcie poszukiwania partnera. Wskazówki w następnym rozdziale.
• UCZESTNICY - czyli wasza grupa w obecnym lub zmienionym składzie - o sposobie włączania osób do waszego grona decydujecie wy. Nazywa się to rekrutacją lub selekcją. Pamiętajcie, że w wymianie zwykle uczestniczą zespoły ludzi a nie indywidualne osoby. Razem z waszym partnerem nie powinniście liczyć mniej niż 16, a więcej niż 60 osób. Optymalnym rozwiązaniem są grupy 10 - 12 osobowe. Jeśli mieścicie się w przedziale wiekowym 15 - 25 lat, to jesteście wymarzoną grupą, o jakiej mówią mądrzy ludzie, gdy myślą o wymianie młodzieży.
• PROGRAM - czyli to co będziecie realizować. Pamiętajcie - wymiana jest wtedy, gdy na program składa się wasza wizyta u partnera i ich rewizyta u was, czyli minimum dwa spotkania. Odstęp między nimi nie powinien być dłuższy niż dwa lata, a najlepiej jest zorganizować wszystko w jednym roku.
• PIENIĄDZE - bez których się nie obejdzie. Jeśli stać was na pokrycie wszystkich kosztów z własnych kieszeni - świetnie. Jeśli nie (podejrzewa-my, że właśnie w takiej sytuacji się znajdujecie) - nie martwcie się. Poradnik poda wam kilka pomysłów na rozwiązanie tego problemu.

Podstawowym zasobem jesteście jednak wy sami jako zespół. Każdy z was coś potrafi, zna kogoś, kto może wam pomóc, itp. Pracujcie razem nad programem, dzielcie się odpowiedzialnie obowiązkami. To jest wasz program i wasz będzie sukces.
 
Opcje
 
Międzynarodowa wymiana młodzieży staje się popularnym sposobem nawiązywania kontaktów z szerokim gronem młodych ludzi. Istnieje coraz więcej możliwości podróżowania. Wymiana jest często "rozrusznikiem" dalszych kontaktów. Nie wszystkie z nich są dwustronne (pomiędzy dwoma krajami). Można organizować również wymiany trójstronne lub programy o szerszym zasięgu.
W tego rodzaju spotkaniach znajduje się olbrzymi potencjał, z którego bogactwa warto skorzystać. Zachęcamy więc was do zainteresowania się tą formą współpracy międzynarodowej.
 

 źródło: publikacja "Nasza Europa Twoje miejsce"