SARR.com.pl > Unia Europejska > Europa > Państwa członkowskie > Niemcy
 

 

strona główna
podstawy
Europa
postacie
edukacja
artykuły
dodatki
informacje

 
    Państwa członkowskie - Niemcy  
 

 

Berlin

Pobierz plik PDF z dokładnymi informacjami o państwie!

Informacje ogólne
Ludność
Warunki naturalne
Historia
Ustrój polityczny
Gospodarka
Kuchnia
Ambasady i konsulaty
Podstawowe zwroty języka niemieckiego
Kultura
 
 
 
Stolica: Berlin
Ludność: 82 020 000
Obszar: 356 973 km kw.
Język urzędowy: niemiecki
PKB: 22 814,4 USD na osobę
Waluta: euro, była waluta 1 marka niemiecka = 100 fenigów
Inflacja: 1,9 proc.
Bezrobocie: 9,4proc.
Ustrój: Republika federalna, w której skład wchodzi 16 krajów związkowych (Badenia-Wirtembergia, Bawaria, Brema, Dolna Saksonia, Hanburg, Hesja, Nadrenia Północna-Westfalia, Nadrenia Palatynat, Saara, Szelzwik-Holsztyn, Berlin, Brandemburgia, Maklemburgia-Pomorze Przednie, Saksonia, Saksonia-Anhalt, Turyngia.
Święta narodowe: 3.10 - Dzień Jedności Niemiec (1990)
Data przystąpienia do WE: 1957 r.
Data przystąpienia do strefy Schengen: 14 czerwca 1985 r.
Liczba deputowanych w Parlamencie Europejskim: 99
   

Zdjęcie z wakacji:

Berlin, Brama Brandenburska
   

Informacje ogólne

Niemcy, Deutschland, Republika Federalna Niemiec, Bundesrepublik Deutschland, państwo położone w Europie Środkowej, nad Morzem Bałtyckim i Północnym.
Powierzchnia: 356 854 km2
Granice: od północy - Dania, od południa - Austria i Szwajcaria, od wschudu - Polska i Czechy, a od zachodu - Francja, Luksemburg, Belgia i Holandia.
Ludność: 82,7 mln mieszkańców (2000).
Podział administracyjny: 16 landów (Bundesländer - kraje związkowe).
Stolica: Berlin (3,47 mln, 1995).
Większe miasta: Hamburg (1,71 mln, 2000), Monachium (1,3 mln, 2002), Kolonia (964 tys., 1995), Frankfurt n. Menem (651 tys., 1995), Essen (616 tys., 1995), Dortmund (594 tys., 1998), Stuttgart (587 tys., 1995), Düsseldorf (571 tys., 1995).
Język urzędowy: niemiecki.
Jednostka monetarna: 1 euro = 100 euro centów.
Strefa czasowa: czas środkowo-europejski (CET).
Święta państwowe: 1 maja, 3 października

Ludność

W Niemczech ogólnie mieszka około 82 700 000 ludzi (2000). Są drugim pod względem liczby mieszkańców państwem Europy. Gęstość zaludnienia wynosi średnio 232 osób/km2. W Niemczech mieszkają Niemcy (95,1%), Turcy (2,3%), Jugosłowianie (1,1%), Włosi (0,7%), Grecy (0,4%) oraz Polacy (0,4%). Przyrost naturalny jest ujemny. Społeczeństwo w Niemczech jest starzejącym się. Liczba ludności wzrasta tylko dzięki imigracji. Średnia długość życia dla mężczyzn wynosi 74 lat, a dla kobiet 80 lat.
Religiami występującymi tam są: luteranizm/protestantyzm (45%), katolicyzm (37%), islam (2,1%), judaizm (0,1%). Średnią długością życia dla mężczyzn jest 73,5 lat, a dla kobiet 79,9 lat. Liczba ludności czynnej zawodowo stanowi ponad 49% ogółu ludności, z czego 31,5% zatrudnia przemysł, 59% sektor usług, a pozostałą część rolnictwo, leśnictwo i budownictwo.

Warunki naturalne

Na terenie Niemiec można wydzielić cztery krainy geograficzne: Średniogórze Niemieckie, Alpy, Nizinę Niemiecką, oraz Wyżynę Szwabsko-Bawarską (przedgórze alpejskie). Równiny znajdujące się na północny Niemiec są częścią Niżu Środkowoeuropejskiego. Na tym Niżu lodowiec pozostawił pasma wzgórz i wiele jezior, które szczególnie widoczne są na Pojezierzu Meklemburskim w północno-wschodniej części kraju. Główne rzeki Niemiec płyną przez Nizinę Niemiecką, a są to uchodzące do Morza Północnego Wezera, Ems, Ren i Łaba oraz Odra i Nysa Łużycka, które uchodzą do Morza Bałtyckiego. Na południu kraju znajduje się niemiecka część Alp, z najwyższym szczytem Zugspitze (2963 m.n.p.m.). Największym jeziorem jest leżące przy granicy ze Szwajcarią Jezioro Bodeńskie, z którego wypływa rzeka Ren. Najdłuższa rzeka Europy - Dunaj - ma swój początek w górach Schwarzwald. Klimat Niemiec jest umiarkowany, łagodny, pozostający pod wpływem Oceanu Atlantyckiego. Zimy są łagodne, z częstymi odwilżami, a lata ciepłe. Średnią temperaturą powietrza w styczniu jest -0,5°C przy opadach rzędu 34 mm, a w lipcu 17,4°C przy 21 mm deszczu.

Historia

Początek dziejów

Większa część dzisiejszych terenów Niemiec w I tysiącleciu p.n.e. była zasiedlona przez Celtów, wypartych do I wieku p.n.e. przez Germanów. Od VI do VIII wieku Frankowie podporządkowali sobie plemiona germańskie żyjące między Łabą a Renem. Na początku IX wieku zostały one schrystianizowane. W rezultacie podziału państwa Franków (Verdun, 843) jego wschodnią część, będącą zalążkiem Niemiec, otrzymał Ludwik z dynastii Karolingów, zwany później Ludwikiem Niemieckim. Od 919 roku panowała saska dynastia Ludolfingów. W X wieku były przyłączane kolejne tereny: Lotaryngia (925), obszar Miśni (929), Łużyce (923), zhołdowane Czechy (950). W 955 roku pokonani Węgrzy zaprzestali najazdów. W 983 roku zostało zatrzymane powstawanie Słowian połabskich przez ekspansję zewnętrzną, którą wspomagała organizacja marchii oraz powstanie w 968 roku arcybiskupstwa w Magdeburgu.

Cesarstwo Rzymskie Narodu Niemieckiego

Otto I, nawiązując do tradycji państwa Karola Wielkiego, zajął na przełomie 951 i 952 roku północną Italię i w 962 roku koronował się na cesarza, co dało początek I Rzeszy Niemieckiej. Szczyt jej znaczenia przypadł na czasy Konrada II i Henryka III (z dynastii salickiej), którzy łącząc tytuł cesarza z godnością króla Niemiec, Italii i Burgundii (przyłączonej w 1032 roku) rościli sobie prawo do zwierzchnictwa nad sąsiadami (m.in. Polską, której trybutarna zależność często jednak zanikała) i pierwszeństwa w łacińskim chrześcijaństwie. Ruch reformy Kościoła i emancypacja papieży doprowadziły w 1075 roku do sporu o inwestyturę. Podstawy władzy cesarskiej osłabiało dążenie Kościoła do uniezależnienia się, dlatego m.in. wspierał opozycję książąt. Kompromisowy konkordat zawarty w 1122 roku w Wormacji rozpoczął nową fazę konfliktu, który zaangażował cesarzy z dynastii Hohenstaufów w walki w Italii, gdzie papieże znaleźli sojuszników w rozwijających się miastach. Rozstrzygnięcia konfliktu nie przyniosło długie panowanie Fryderyka I Barbarossy, który nie mogąc zatrzymać oddolnych procesów rozkładowych w Niemczech, popierał podziały księstw na mniejsze terytoria, a te wiązał ze sobą na zasadach lennych. Ta sytuacja doprowadziła do powstania grupy kilkudziesięciu książąt duchownych i świeckich. Ich uprawnienia usankcjonował w 1232 roku Fryderyk II. Obszar Rzeszy powiększała ekspansja której towarzyszyła nasilająca się od początku XII wieku kolonizacja niemiecka. Znaczenie kolonizacji wzrosło w XIII wieku - dotarła ona do Polski i Węgier, zapoczątkowała stopniowe niemczenie Pomorza, znacznych części Śląska, a w Prusach ułatwiła budowę i umacnianie od 1226 roku państwa zakonu krzyżackiego.
W 1194 roku został zaostrzony konflikt cesarstwa z papiestwem , który był spowodowany przez odziedziczenie przez Henryka VI normandzkiego Królestwa Sycylii. Wypełnił on panowanie jego syna Fryderyka II, który przebywał głównie we Włoszech, tocząc długotrwałe walki z przeciwnikami. Pod koniec jego panowania doszło w Niemczech do załamania władzy cesarza i zamętu, który dodatkowo zaostrzył się w czasach tzw. wielkiego bezkrólewia w latach 1250-73. Władza następnych cesarzy osłabiła się pod koniec XIII wieku. Opierała ona się głównie na ich dziedzicznych terytoriach, które starali się powiększać. W XIV wieku o pierwszeństwo i wpływy w Rzeszy rywalizowały przede wszystkim trzy rody: Habsburgów, Luksemburgów i Wittelsbachów. Wypełnione wojnami panowanie Ludwika IV Bawarskiego przyniosło eliminację polityczną wpływów papiestwa (w 1338 roku elektorzy zdecydowali, że elekcja cesarza nie wymaga papieskiego zatwierdzenia). W 1346 roku wybrano Karola IV Luksemburga, który ostatecznie przesunął centrum polityczne w Rzeszy na wschód - rezydował w Pradze i zapewnił kilkadziesiąt lat pokoju. W 1356 wydał on tak zwaną Złotą Bullę. Dzięki temu uregulował procedurę elekcji i potwierdził federacyjny i oligarchiczny charakter ustroju Rzeszy. Następcy Karola nie utrzymali osiągniętej przez niego dominującej pozycji, a od 1438 roku godność cesarska na trwałe przeszła w ręce Habsburgów.
Brak jedności politycznej nie przeszkodził rozkwitowi niemieckich miast, związanych z wielkim handlem, rozwojowi górnictwa, powstawaniu uniwersytetów (m.in. w Pradze w 1348 roku, Wiedniu - 1365, Heidelbergu - 1386, Kolonii - 1388, Lipsku - 1409) i upowszechnieniu książki drukowanej. W ciągu XV wieku narastało dążenie do wewnętrznej reformy Rzeszy, które doprowadziło w 1495 roku do ogłoszenia w Wormacji generalnego zakazu wojen prywatnych, reorganizacji Sądu Kameralnego jako najwyższej instancji oraz uchwalenia powszechnego podatku na utrzymywanie stałych sił zbrojnych. Powodzenie dalszych prób centralizacji nie leżało jednak w interesie zarówno prowadzących własną dynastyczną politykę cesarską: Maksymiliana I i Karola V, jak i energiczniejszych książąt. Modernizacja aparatu państwowego dokonywała się odrębnie na poszczególnych terytoriach. Wśród rodów zdobywających znaczenie wyróżniali się elektorzy: Hohenzollernowie w Brandenburgii (od 1415 roku) i Wettinowie w Saksonii (od 1413 roku). Na narastające napięcia społeczne nakładały się idee humanizmu i dążenie do przebudowy stosunków kościelnych. Ruch reformacyjny Marcina Lutra (1517) podchwyciła większość książąt jako okazję do sekularyzacji ziem kościelnych i powiększenia samodzielności politycznej. Nauka Lutra dostarczyła oręża ideologiczne wszystkim niezadowolonym (powstanie rycerstwa - 1522-23, wojna chłopska - 1525). Reformacja ta doprowadziła Niemcy do rozbicia na katolickie południe i protestancką północ. Stan ten sankcjonował augsburski pokój religijny 1555. Po wojnie trzydziestoletniej (1618-48), której wynik udaremnił próbę wzmocnienia władzy cesarskiej przez Habsburgów (usankcjonował zdobycze terytorialne Francji i Szwecji oraz ostateczne wyodrębnienie się Szwajcarii i Holandii), poszczególne przekształciły się w niezależne państewka.
Życie polityczne rozdrobnionych Niemiec biegło wieloma torami: zachodnie ziemie niemieckie, rozbite na drobne państewka, podlegały wpływom i aneksjom potężniejszych państw wschodnioniemieckim oraz zachodnich sąsiadów (zwłaszcza Francji za panowania Ludwika XIV). Więcej znaczenia i niezależności zachowały Bawaria i Saksonia - na wschodzie rozwijały się dwie rywalizujące monarchie: Prusy Hohenzollernów oraz Austria Habsburgów. Reformy w duchu oświeconego absolutyzmu wprowadzone w XVIII wieku w Prusach i Austrii unowocześniły w tych krajach administrację, skarbowość i gospodarkę. Wraz z rozprzestrzenianiem się prądów oświecenia, rozpoczął się wielki rozkwit kultury i nauki, utrzymujący się także w XIX wieku. Szczególnie wysoki poziom osiągnęła myśl filozoficzna, powstawały nowe prądy literackie (Sturm und Drang), a dzieła pisarzy i poetów, m.in. G.E. Lessinga, J.W. Goethego, F. Schillera, należą do najwybitniejszych osiągnięć kultury europejskiej tych czasów, podobnie jak np. w muzyce twórczość Jana Sebastiana Bacha, Wolfganga Amadeusza Mozarta, Ludwika van Beethovena. Na początku XIX wieku utworzono Związek Reński, a przyczyną jego powstania była m.in. rezygnacja w 1806 roku Habsburgów z godności cesarzy narodu niemieckiego. Habsburgowie przyjęli tytuł cesarzy Austrii. Kongres wiedeński w 1815 roku powołał do życia Związek Niemiecki w granicach zbliżonych do dawnej Rzeszy, pod hegemonią Austrii. W pierwszej połowie XIX wieku Niemcy były jeszcze krajem przeważnie rolniczym. Rozwój nowoczesnego przemysłu nastąpił dopiero po 1830 roku (Niemiecki Związek Celny). Nad polityką niemiecką ciążył zawarty w 1815 roku sojusz Rosji, Austrii i Prus w obronie zasad legitymizmu i porządku politycznego (Święte Przymierze). Ogólnoniemiecki patriotyzm rozbudzony przez wojny z Napoleonem I, uaktywnił dążenie do zjednoczenia Niemiec na zasadach demokracji. Stopniowo ujawniało się polityczne niezadowolenie skierowane przeciw absolutyzmowi i utrzymywaniu rozbicia Niemiec. Po rewolucja marcowej w 1848 roku nastąpił wzrost dążeń do zjednoczenia Niemiec (z królem pruskim jako cesarzem). W połowie XIX wieku nastąpił gwałtowny rozwój gospodarczy i szybki wzrost liczebny klasy robotniczej.

Zjednoczenie Niemiec

W 1866 roku po wojnie austriacko-pruskiej hegemonię w Niemczech uzyskały zwycięskie Prusy, a po wojnie francusko-pruskiej w latach 1870-71 proklamowano cesarstwo niemieckie z Wilhelmem I jako dziedzicznym cesarzem. II Rzesza była państwem związkowym, składającym się z 22 państw, 3 wolnych miast i "kraju Rzeszy" - Alzacja-Lotaryngia, Austria pozostała poza zjednoczonymi Niemcami. Pierwszym kanclerzem został Otto von Bismarck. Jego politykę, mimo pewnych zastrzeżeń, poparły również ugrupowania liberalno-burżuazyjne (Kulturkampf), m.in. w obawie przed ruchem socjalistycznym. Na ruch ten coraz silniej oddziaływała myśl Karola Marksa i Fryderyka Engelsa. W roku 1875 doszło do połączenia organizacji robotniczych: Powszechnego Niemieckiego Związku Robotników oraz Socjaldemokratycznej Partii Robotników w Socjalistyczną Partię Robotników Niemiec, a od roku 1890 nazywała się ona Socjaldemokratyczna Partia Niemiec.
Na przełomie XIX i XX wieku Niemcy stały się najpotężniejszym mocarstwem Europy. Bardzo szybko rozwijała się gospodarka, a sprzyjały mu osiągnięcia nauk przyrodniczych, technicznych, rolniczych. W latach 1880-1900 Niemcy uzyskały też kolonie w Afryce (m.in. Togo, Kamerun, Niemiecka Afryka Południowo-Zachodnia - dzisiejsza Namibia) i Oceanii (m.in. Archipelag Bismarcka, Wyspy Salomona). Niemiecka polityka ekspansji doprowadziła w drugiej połowie XIX wieku do utworzenia trójprzymierza, którego przeciwwagą stała się ententa. Po wybuchu I wojny światowej plan błyskawicznego jej rozstrzygnięcia zawiódł, wobec przegranej bitwy nad Marną (1914). Działania wojenne wyczerpały kraj, wzmogły nastroje antywojenne, spotęgowane po rewolucji lutowej w 1917 roku w Rosji. Od roku 1916 na czele ruchu antywojennego stanęła Grupa Spartakusa (przekształcona następnie w Komunistyczną Partię Niemiec). W wyniku rewolucji listopadowej z 1918 roku, 9 listopada proklamowano republikę, cesarz abdykował. na czele państwa stanęła złożona z przedstawicieli partii socjalistycznej Rada Pełnomocników Ludowych, która przy pomocy wojska przystąpiła do tłumienia ruchu rewolucyjnego. 11 listopada 1918 roku ententa zgodziła się na zawieszenie broni. 19 stycznia 1919 roku odbyły się wybory, które przyniosły sukces socjalistom, demokratom i partii Centrum. Obradujące w Weimarze Zgromadzenie Narodowe wybrało 11 lutego Friedricha Eberta na prezydenta Rzeszy Niemieckiej, ratyfikowało wersalski traktat pokojowy, który prócz rewindykacji terytorialnych uznał odpowiedzialność Niemiec za wywołanie wojny, wprowadził ograniczenie liczbowe armii, zakaz zbrojeń i obowiązek spłaty olbrzymich odszkodowań wojennych. 31 lipca 1919 roku uchwalono konstytucję.

III Rzesza

Pierwsze lata Republiki Weimarskiej, ponoszącej gospodarcze i finansowe skutki wojny, ogarniętej głębokim kryzysem (hiperinflacja), charakteryzowały się niepokojami rewolucyjnymi i powstaniami organizowanymi przez lewicę oraz skrajnie prawicową agitacją przeciw republice, połączoną z tworzeniem od stycznia 1919 nacjonalistycznych oddziałów Freikorps, ukonstytuowaniem się w 1920 roku NSDAP pod kierownictwem Adolfa Hitlera. Życie polityczne stało się brutalne, popełniano liczne morderstwa polityczne.
Żadne ze stronnictw politycznych działających w Niemczech nie pogodziło się z trwałym istnieniem państwa politycznego i nie uznało jego granic. Poszukiwanie sojuszników w walce o rewizję postanowień traktatu wersalskiego doprowadziło do zawarcia w 1922 roku traktatu z sowiecką Rosją w Rapallo i nawiązania tajnej współpracy wojskowej, w celu przygotowania się do następnej wojny. W roku 1925 zawarto układ w Locarno (granica francusko-niemiecka i belgijsko-niemiecka nie będzie zmieniana), w 1926 roku - układ berliński z ZSRR. W roku 1926 przyjęto Niemcy do Ligi Narodów.
Po wyborze w 1925 roku Paula Hindenburga na prezydenta Rzeszy nastąpiło stopniowe przejście od parlamentarnego do prezydenckiego sprawowania rządów. W 1929 roku miał miejsce kryzys gospodarczy. Nacjonalistyczne i antykomunistyczne hasła NSDAP i jej demagogiczna propaganda socjalna przynosiła sukcesy wyborcze. W roku 1933 Hindenburg powołał Hitlera na kanclerza, który po śmierci prezydenta w 1934 roku stanął na czele Niemiec z tytułem wodza (Führer) i kanclerza Rzeszy. 27 lutego spłonął Reichstag. Dzień później zostały wydane rozporządzenia "O ochronie narodu i państwa" oraz "O zdradzie narodu..". Wprowadziły one w Niemczech stan wyjątkowy, a uzyskana w 1933 roku przez Hitlera ustawa o pełnomocnictwach rządu zapewniała mu możliwość wydawania ustaw sprzecznych z konstytucją (formalny początek III Rzeszy). Zapanowała dyktatura narodowosocjalistyczna (nazizm). Zniesiono wolności obywatelskie, rozwiązano wszystkie niehitlerowskie partie polityczne i związki zawodowe. Zastosowano terror wobec opozycji (lipski proces). Od 30 czerwca 1934 roku powstawały obozy koncentracyjne, dokonano rzezi potencjalnych przeciwników Hitlera w ruchu nazistowskim ("noc długich noży"). Nastąpiły prześladowania ludności żydowskiej, usankcjonowane w 1935 roku przez tzw. ustawy norymberskie, co później m.in. znalazło wyraz w "nocy kryształowej" (9/10.09.1938). Aby realizować podjęte cele rozbudowano aparat terroru (Gestapo, SS, obozy hitlerowskie). Wbrew traktatowi wersalskiemu przyjęto w 1935 roku ustawę o odbudowie sił zbrojnych (Wehrmacht) i nasilono zbrojenia, wprowadzono ścisły nadzór państwa nad gospodarką. Niemcy zawarły porozumienie z Włochami i Japonią (oś Berlin-Rzym-Tokio). 12 marca 1938 roku Hitler zajął Austrię (Anschluss). 28/29.09. na konferencji w Monachium podjęto decyzję, że również Czechosłowacja zostanie zajęta. Tak też się stało - 15 marca 1938 roku Niemcy wkroczyły do Pragi, zajęły Czechy i Morawy.

II wojna światowa

Agresja 1 września 1939 roku na Polskę, która pierwsza stawiła zbrojny opór hitleryzmowi, zapoczątkowała II wojnę światową. W roku 1940 Niemcy zajęły Danię i Norwegię, następnie Holandię, Belgię i Luksemburg oraz Francję (całkowicie w 1942). Po kampanii na Bałkanach (1941) i okupowaniu Jugosławii i Grecji, Niemcy napadły 22 czerwca 1941 roku na ZSRR. Na zajętych terenach okupanci wprowadzili terror, dokonali niemal całkowitej zagłady Żydów, także eksterminacji milionów ludzi innych narodowości, głównie przeprowadzono ludobójstwo na Słowianach. W latach 1942-43 Niemcy poniosły klęskę pod Stalingradem oraz w Afryce Północnej. Na wiosnę 1945 roku doszło do całkowitej klęski Niemiec. Po samobójstwie Hitlera (30.04.1945), który przekazał władzę Karlowi Dönitzowi. 8 i 9 maja 1945 roku nastąpiło podpisanie bezwarunkowej kapitulacji Niemiec. Zasady polityki w stosunku do Niemiec w okresie powojennym ustalono na konferencjach w Teheranie (1943), Jałcie i Poczdamie (1945). Na tych konferencjach podjęto m.in. decyzje o zmianie granic i o wysiedleniu ludności niemieckiej. 5.06.1945 najwyższą władzę w Niemczech objęły Francja, Stany Zjednoczone, Wielka Brytania i ZSRR. Niemcy podzielono na cztery strefy okupacyjne. Również Berlin został podzielony na cztery sektory okupacyjne (Berlin Zachodni, Berlin). Władzę naczelną w poszczególnych strefach sprawowali dowódcy wojsk okupacyjnych. Ostatecznym celem okupacji sojuszniczej miało być doprowadzenie do powstania demokratycznego i pokojowego państwa niemieckiego. W okupowanych Niemczech powstawały partie polityczne. W roku 1946 w sowieckiej strefie okupacyjnej Komunistyczna Partia Niemiec połączyła się z SPD w SED. Działacze chrześcijańsko-demokratyczni utworzyli w poszczególnych strefach okupacyjnych Niemiec organizacje, które później przybrały nazwę CDU (w Bawarii CSU). W 1948 roku, wraz z pogarszaniem się stosunków między ZSRR a pozostałymi aliantami, zaprzestała działalności Sojusznicza Rada Kontroli Niemiec. Doszło do utworzenia dwóch państw niemieckich: 7.09.1949 Republiki Federalnej Niemiec (RFN, ze stolicą w Bonn), a miesiąc później Niemieckiej Republiki Demokratycznej (NRD, ze stolicą w Berlinie) oraz enklawy Berlin Zachodni.

Republika Federalna Niemiec

Republika Federalna Niemiec (RFN) powstała za zgodą mocarstw zachodnich 7 września 1949 roku na terenie amerykańskich, brytyjskich okupacyjnych francuskich stref okupacyjnych w Niemczech. 23.06.1949 roku władze okupacyjne zatwierdziły projekt konstytucji, opracowany przez Radę Parlamentarną. Pierwszym prezydentem RFN został w sierpniu 1949 roku Theodor Heuss. W latach 1949-63 na czele nowopowstałej koalicji CDU/CSU i FDP I DP stał kanclerz Konrad Adenauer z CDU. W latach 1969-82 w RFN władzę przejęła koalicja SPD/FDP, federalnego urząd kanclerza federalnego w latach 1969-1974 sprawował Willy Brandy (Karl Herbert Frahm), a potem do roku 1982 Helmut Schmidt. Jesienią 1982 roku doszło do rozpadu koalicji SPD-FDP, a ponowne wybory, w marcu 1983 roku, wygrała ponownie koalicja CDU/CSU-FDP. Kanclerzem został Helmut Kohl z partii CDU. W latach 80. RFN wzmacniała działania mające na celu zachodnioeuropejską integrację w ramach EWG. Proces zjednoczenia Niemiec, który został rozpoczęty obaleniem muru berlińskiego (9.11.1989), został umożliwiony przez upadek komunizmu w Polsce oraz przez zmianę polityki ZSRR.

Niemiecka Republika Demokratyczna

7 października 1949 roku, na terenie sowieckiej strefy okupacyjnej, powstała Niemiecka Republika Demokratyczna (NRD). Obejmowała obszar byłej radzieckiej strefy okupacyjnej, tj. 108 300 km2. Stolica mieściła się w Berlinie. Zrodziła się z pomysłu komunistycznej partii SED (Niemiecka Socjalistyczna Partia Jedności). W latach 1946-48 SED przeprowadziła reformę rolnictwa, przemysłu, banków, demilitaryzację. W marcu 1948 roku została powołana Niemiecka Rada Ludowa, która 7.10.1949 roku przekształciła się w Tymczasową Izbę Ludową, wprowadziła w życie konstytucję i ogłosiła utworzenie NRD. SED miała zagwarantowaną przez Konstytucję kierowniczą rolę w państwie. Pierwszym premierem został Otto Grotewohl, a prezydentem - Wilhelm Pieck. System polityczny opierał się na wzorach radzieckich. Narastała stalinizacja, a działalność opozycyjna była surowo zakazana, do jej zwalczania powołano Ministerstwo Bezpieczeństwa Państwowego (tzw. Stasi). W roku 1950 na III Zjeździe SED przyjęto uchwałę o pierwszym w NRD 5-letnim planie rozwoju gospodarki narodowej. 6 lipca 1950 roku NRD zawarła z Polską Układ Zgorzelecki, w którym uznała ostateczny charakter granicy na Odrze i Nysie Łużyckiej. Od września 1950 roku NRD stała się członkiem Rady Wzajemnej Pomocy Gospodarczej (RWPG). W nocy z 12 na 13 sierpnia 1961 roku, władze NRD (za zgodą ZSRR) odizolowały Berlin Zachodni murem (berlińskim). Zostały również zamknięte granice z RFN. NRD zawarła w 1964 roku z ZSRR układ o przyjaźni, pomocy wzajemnej i współpracy, a w 1967 roku podobne układy podpisała z Polską, Czechosłowacją, Węgrami i Bułgarią, a w 1970 z Rumunią. 9 maja 1968 roku uchwalono nową konstytucję, w której najważniejsze było utrzymanie oraz rozwój współpracy i trwałej przyjaźni z ZSRR. W roku 1968 armia NRD brała udział w interwencji zbrojnej Układu Warszawskiego w Czechosłowacji. 21.12.1970 roku podpisano z Układ o poprawie stosunków z RFN. We wrześniu 1973 roku NRD, wraz z RFN została przyjęta do ONZ. Jesienią 1989 roku, pod wpływem rewolucji demokratycznych Polsce i na Węgrzech, nasiliły się w NRD żądania reform i demokratyzacji życia. Powstały nowe organizacje i partie (m.in. SPD, Nowe Forum).

Upadek muru berlińskiego

9 listopada 1989 roku został obalony mur berliński. 13-14 lutego 1990 roku w Bonn odbyło się wspólne posiedzenie rządów NRD i RFN. Od 1 lipca 1990 roku obowiązywał układ o unii walutowej, gospodarczej i socjalnej między NRD i RFN. 20.09.1990 roku Izba Ludowa i Bundestag ratyfikowały, podpisany 3 sierpnia w Berlinie, układ pomiędzy RFN a NRD o przywróceniu jedności Niemiec. Od 3 października 1990 roku NRD przystąpiła do RFN i wspólnie stały się ponownie jednym państwem.

Niemcy zjednoczone

Polska i Niemcy zawarały traktat o potwierdzeniu istmiejacej granicy na Odrze i Nysie Łużyckiej (14.11.1990), a 17.06.1991 roku o dobrym sąsiedztwie i wzajemnej współpracy, także wojskowej (25.01.1993). W październiku 1990 roku odbyły się pierwsze wybory do parlamentu ogólnoniemieckiego. Wygrała je CDU/CSU, a Kohl został ponownie kanclerzem (również w 1994). Od 1993 roku Niemcy są członkiem Unii Europejskiej. W kolejnych wyborach parlamentarnych do Bundestagu (wrzesień 1998 rok) zwyciężyła partia SPD, która rząd w koalicji z Sojuszem 90/Zieloni. Kanclerzem został Gerhard Schröder (również w 2002). 1 stycznia 1999 roku w Niemczech wprowadzono nową, wspólną walutę Unii Europejskiej - euro.

Ustrój polityczny

Niemcy są wielopartyjna republiką związkową z dwuizbowym parlamentem - Bundestag (662 miejsca) i Bundesrat.
Prezydentem Niemiec jest Johannes Rau, natomiast kanclerzem jest Gerhard Schröder.

Gospodarka

Niemcy to jeden z najbardziej rozwiniętych przemysłowo krajów świata. Wydobywa się tam węgiel kamienny i brunatny, ropę naftową i gaz ziemny, rudy cynku i ołowiu, sole potasowe, sól kamienną. Główne regiony przemysłowe to Zagłębie Rury i Północna Nadrenia - Westfalia. W Bochum, Essen i Dortmundzie dominuje hutnictwo i przemysł metalowy.
36% powierzchni kraju to ziemie uprawne, 16% - łąki i pastwiska. Uprawia się głównie na nizinach. Warzywa uprawie się przeważnie wokół dużych miast. Niemcy są również czołowym producentem chmielu, z którego się wytwarza ponad 5 tysięcy gatunków piwa.

Kuchnia niemiecka

Według stereotypowych opinii kuchnia niemiecka nie zasługuje na podziw smakoszy - jest raczej prosta i ciężko strawna. To prawda w odniesieniu do potraw z Brandenburgii i Maklenburgii. Jadłospis tych landów składa się w większości z ciężkich potraw mięsnych, podawanych z zawiesistymi sosami. Dużo u naszych sąsiadów pachnących wędzonek oraz królującej wszem i wobec kiszonej kapusty. Właśnie pod niemiecką nazwą "Sauerkraut" jest ona znana w świecie anglojęzycznym. Jednak południe Niemiec uległo już wpływom francuskim, słynie również z wielu wspaniałych wędlin.
W większości landów północnych często goszczą na stołach warzywa, a do ulubionych należą ziemniaki i cebula. Towarzyszą one oczywiście popularnym tu potrawom mięsnym, które podaje się na ogół z sosami zasmażkowymi. Bliskość morza oraz liczne jeziora w Spreewaldzie sprawia, że menu jest urozmaicone rybami. Niemcy bardzo cenią sobie drób, a do narodowych przysmaków zalicza się gęś przyrządzona w kapuście. Toteż, podobnie jak niemieckiego rarytasu - golonki, nie może jej zabraknąć na Oktoberfest - bawarskim święcie piwa, które jest po prostu wielkim ludowym festynem, obchodzonym od prawie dwustu lat w Monachium.
Piwo to nie tylko narodowy napój Niemców - nic nie ujmując wspaniałym niemieckim winom reńskim i mozelskim - to także istotny składnik wielu dań.

Ambasady i konsulaty

Ambasada Republiki Federalnej Niemiec
adres: ul. Dąbrowiecka 30, 03-932 Warszawa
tel. (022) 617-30-11, nocny (022) 617-30-17; fax (022) 617-35-82

Konsulat Generalny Republiki Federalnej Niemiec w Krakowie
adres: ul. Stolarska 7, 31-043 Kraków
tel. (012) 421-84-73, (012) 421-80-88; fax (0-12) 421-76-28
godziny otwarcia: 09.00-12.00 od poniedziałku do piątku
Konsul Generalny: Pan Gottfried Zeitz

Konsulat Generalny Republiki Federalnej Niemiec w Gdańsku
adres: ul. Fahrenheita 3, 80-214 Gdańsk
tel. (058) 341-64-28, (058) 341-66-38; fax (058) 341-82-75
Konsul Generalny: Pan Roland Fournés

Konsulat Republiki Federalnej Niemiec w Poznaniu
adres: ul. Paderewskiego 7, 61-770 Poznań
tel. (061) 851-62-96, fax. (061) 852-78-17
godziny otwarcia: wtorek godz. 10.00 - 14.00; środa godz. 10.00 - 12.00 oraz 14.00 - 16.00; czwartek godz. 14.00 - 16.00
Konsul Honorowy: Pan Marian Kareński-Tschurl

Konsulat Generalny Republiki Federalnej Niemiec we Wrocławiu
adres: ul. Podwale 76, 50-449 Wrocław
tel. (071) 342-52-52, (071) 342-41-22; fax (071) 342-41-14
godziny otwarcia: 08.30-12.00 od poniedziałku do piątku
Konsul Generalny: Pan Peter Ohr

Wicekonsulat Republiki Federalnej Niemiec w Opolu
adres: ul. Strzelców Bytomskich 11, 45-084 Opole
tel. (077) 454-21-84, (077) 453-71-94; fax (077) 453-19-63
godziny otwarcia: 08.30-11.30 od poniedziałku do piątku

Konsulat Republiki Federalnej Niemiec w Łodzi
adres: ul. Piotrkowska 111, 90-425 Łódź
tel. (042) 633-26-82; fax (042) 632-73-36
e-mail: bimeco@logos.edu.pl
godziny otwarcia: 09.00-12.00 od poniedziałku do piątku
Konsul Honorowy: Pani Ewa Goczek

Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej w Berlinie
adres: Lassenstr. 19-21, 14193 Berlin
tel. (0-049 30) 22313 0; fax (0-049 30) 22313 155
e-mail: info@botschaft-polen.de
adres www:
http://www.botschaft-polen.de/

Konsulat Generalny RP w Monachium
adres: Ismaninger Straße 62 a, 81675 München
tel. (0 049 89) 4186080, 4709216; fax 471-318
e-mail:
mailto:konsulat.muenchen@botschaft-polen.de

Konsulat Generalny RP w Hamburgu
adres: Gründgensstraße 20, 22309 Hamburg
tel. (0 049 40) 6325-029, 6312-091, 6225-030
fax 6325-030; tlx (41) 212602 KGRPH D.
e-mail:
mailto:konsulat.hamburg@botschaft-polen.de

Konsulat Generalny RP w Kolonii
adres: Lindenallee 7, 50968 Köln
tel. (0 049 221) 937-300; fax: 343-089
e-mail:
mailto:konsulat.koeln@botschaft-polen.de

Konsulat Generalny RP w Lipsku
adres: Trufanowstrasse 25; 04105 Leipzig
tel. (0 049 341) centrala 5623300, 5623310
fax 5623333
e-mail:
mailto:konsulat.leipzig@botschaft-polen.de


Podstawowe zwroty języka niemieckiego:

dzień dobry (rano) - Guten Morgen [guten morgen]
dzień dobry (w ciągu dnia) - Guten Tag [guten tag]
dobry wieczór

-

Guten Abend [guten abend]
do widzenia - Auf Wiedersehen [auf widersejen]
dobranoc - Guten Nacht [gute nacht]
cześć (powitanie) - Hallo [halo]
cześć (pożegnanie) - Tchüß [czis]
proszę - bitte [bite]
dziękuję - danke [danke]
przepraszam - Entschuldigen Sie bitte [endszuldigen zi bitte]
smacznego - Guten Appetit [guten apetit]
ile to kosztuje? - wie viel kostet? [wi wil kostet?]
gdzie jest...? - wo ist...? [wo ist...?]
co to jest...? - was ist das? [was ist das?]
która jest godzina? - wie spät ist es? [wi szpet ist es?]
jak się czujesz? - wie fühlst du Dich? [wi filst du diś?]
jak się nazywasz? - wie heißt du? [wi hajst du?]
nazywam się... - ich heiße... [iś hajse...]
ile masz lat? - wie alt bist du? [wi alt bist du?]
mam ... lat - ich bin ... Jahre alt [iś bin ... jare alt]
chce mi się spać - ich möchte schlafen [iś meśte szlafen]
tak - ja [ja]
nie - nein [nain]
mały - klein [klain]
duży - groß [gros]
ładny - schön [szyn]
brzydki - hässlich [hesliś]
nie rozumiem - ich verstehe nicht [iś ferszteje niśt]
na zdrowie - Gesundheit [gesundhait]
nie wiem - ich weiß nicht [iś wejse niśt]
otwarte - offen [offen]
zamknięte - geschlossen [geschlossen]
przerwa - Pause [pauze]
pan/pani - Frau/Herr [frał/her]
apteka - Apotheke [apoteke]
bank - Bank [bank]
poczta - Post [post]
znaczek pocztowy - Briefmarke [brifmark]
jestem z Polski - ich komme aus Polen [iś kome aus polen]
Warszawa - Warschau [warszau]
Kraków - Krakau [krakau]
Berlin - Berlin [berlin]
Polska - Polen [polen]
Niemcy - Deutschland [dojczland]
Europa - Europa [ojropa]

Dni tygodnia

poniedziałek - Montag [montag]
wtorek - Dienstag [dinstag]
środa - Mittwach [mitwoh]
czwartek - Donnerstag [donerstag]
piątek - Freitag [fraitag]
sobota - Samstag [zamtag]
niedziela - Sonntag [zontag]

Miesiące

styczeń - Januar [januar]
luty - Februar [februar]
marzec - März [marc]
kwiecień - April [april]
maj - Mai [maj]
czerwiec - Juni [juni]
lipiec - Juli [juli]
sierpień - August [afgust]
wrzesień - September [zeptember]
październik - Oktober [oktober]
listopad - November [nowember]
grudzień - Dezember [december]

Liczebniki

jeden - eins [ainc] - jedenaście - elf [elf]
dwa - zwei [cwai] - dwanaście - zwölf [cwylf]
trzy - drei [draj] - trzynaście - dreizehn [drajcejn]
cztery - vier [fir] - czternaście - vierzehn [fircejn]
pięć - fünf [fynf] - piętnaście - fünfzehn [fynfcejn]
sześć - sechs [zeks] - szesnaście - sechzehn [zehcejn]
siedem - siebien [ziben] - siedemnaście - siebzehn [zibcejn]
osiem - acht [aht] - osiemnaście - achtzehn [ahtcejn]
dziewięć - neun [nojn] - dziewiętnaście - neuzehn [nojncejn]
dziesięć - zehn [cejn] - dwadzieścia - zwanzig [cwancyś]

 

 
 

Quiz Europejski Pogoda w Europie  |  Przelicznik walut  | Słowniczek europejski

 
 
   

© 2003 Copyright  - Sądecka Agencja Rozwoju Regionalnego. Projekt: Jarosław ZbozieńDo góry strony