|
Niemcy,
Deutschland, Republika Federalna Niemiec, Bundesrepublik Deutschland,
państwo położone w Europie Środkowej, nad Morzem Bałtyckim i Północnym.
Powierzchnia: 356 854 km2
Granice: od północy - Dania, od południa - Austria i Szwajcaria, od
wschudu - Polska i Czechy, a od zachodu - Francja, Luksemburg, Belgia i
Holandia.
Ludność: 82,7 mln mieszkańców (2000).
Podział administracyjny: 16 landów (Bundesländer - kraje
związkowe).
Stolica: Berlin (3,47 mln, 1995).
Większe miasta: Hamburg (1,71 mln, 2000), Monachium (1,3 mln,
2002), Kolonia (964 tys., 1995), Frankfurt n. Menem (651 tys., 1995),
Essen (616 tys., 1995), Dortmund (594 tys., 1998), Stuttgart (587 tys.,
1995), Düsseldorf (571 tys., 1995).
Język urzędowy: niemiecki.
Jednostka monetarna: 1 euro = 100 euro centów.
Strefa czasowa: czas środkowo-europejski (CET).
Święta państwowe: 1 maja, 3 października

W Niemczech ogólnie
mieszka około 82 700 000 ludzi (2000). Są drugim pod względem liczby
mieszkańców państwem Europy. Gęstość zaludnienia wynosi średnio 232
osób/km2. W Niemczech mieszkają Niemcy (95,1%), Turcy (2,3%),
Jugosłowianie (1,1%), Włosi (0,7%), Grecy (0,4%) oraz Polacy (0,4%).
Przyrost naturalny jest ujemny. Społeczeństwo w Niemczech jest starzejącym
się. Liczba ludności wzrasta tylko dzięki imigracji. Średnia długość życia
dla mężczyzn wynosi 74 lat, a dla kobiet 80 lat.
Religiami występującymi tam są: luteranizm/protestantyzm (45%), katolicyzm
(37%), islam (2,1%), judaizm (0,1%). Średnią długością życia dla mężczyzn
jest 73,5 lat, a dla kobiet 79,9 lat. Liczba ludności czynnej zawodowo
stanowi ponad 49% ogółu ludności, z czego 31,5% zatrudnia przemysł, 59%
sektor usług, a pozostałą część rolnictwo, leśnictwo i budownictwo.

Na terenie Niemiec można
wydzielić cztery krainy geograficzne: Średniogórze Niemieckie, Alpy,
Nizinę Niemiecką, oraz Wyżynę Szwabsko-Bawarską (przedgórze alpejskie).
Równiny znajdujące się na północny Niemiec są częścią Niżu
Środkowoeuropejskiego. Na tym Niżu lodowiec pozostawił pasma wzgórz i
wiele jezior, które szczególnie widoczne są na Pojezierzu Meklemburskim w
północno-wschodniej części kraju. Główne rzeki Niemiec płyną przez Nizinę
Niemiecką, a są to uchodzące do Morza Północnego Wezera, Ems, Ren i Łaba
oraz Odra i Nysa Łużycka, które uchodzą do Morza Bałtyckiego. Na południu
kraju znajduje się niemiecka część Alp, z najwyższym szczytem Zugspitze
(2963 m.n.p.m.). Największym jeziorem jest leżące przy granicy ze
Szwajcarią Jezioro Bodeńskie, z którego wypływa rzeka Ren. Najdłuższa
rzeka Europy - Dunaj - ma swój początek w górach Schwarzwald. Klimat
Niemiec jest umiarkowany, łagodny, pozostający pod wpływem Oceanu
Atlantyckiego. Zimy są łagodne, z częstymi odwilżami, a lata ciepłe.
Średnią temperaturą powietrza w styczniu jest -0,5°C przy opadach rzędu 34
mm, a w lipcu 17,4°C przy 21 mm deszczu.

Większa część
dzisiejszych terenów Niemiec w I tysiącleciu p.n.e. była zasiedlona przez
Celtów, wypartych do I wieku p.n.e. przez Germanów. Od VI do VIII wieku
Frankowie podporządkowali sobie plemiona germańskie żyjące między Łabą a
Renem. Na początku IX wieku zostały one schrystianizowane. W rezultacie
podziału państwa Franków (Verdun, 843) jego wschodnią część, będącą
zalążkiem Niemiec, otrzymał Ludwik z dynastii Karolingów, zwany później
Ludwikiem Niemieckim. Od 919 roku panowała saska dynastia Ludolfingów. W X
wieku były przyłączane kolejne tereny: Lotaryngia (925), obszar Miśni
(929), Łużyce (923), zhołdowane Czechy (950). W 955 roku pokonani Węgrzy
zaprzestali najazdów. W 983 roku zostało zatrzymane powstawanie Słowian
połabskich przez ekspansję zewnętrzną, którą wspomagała organizacja
marchii oraz powstanie w 968 roku arcybiskupstwa w Magdeburgu.
Otto I, nawiązując do
tradycji państwa Karola Wielkiego, zajął na przełomie 951 i 952 roku
północną Italię i w 962 roku koronował się na cesarza, co dało początek I
Rzeszy Niemieckiej. Szczyt jej znaczenia przypadł na czasy Konrada II i
Henryka III (z dynastii salickiej), którzy łącząc tytuł cesarza z
godnością króla Niemiec, Italii i Burgundii (przyłączonej w 1032 roku)
rościli sobie prawo do zwierzchnictwa nad sąsiadami (m.in. Polską, której
trybutarna zależność często jednak zanikała) i pierwszeństwa w łacińskim
chrześcijaństwie. Ruch reformy Kościoła i emancypacja papieży doprowadziły
w 1075 roku do sporu o inwestyturę. Podstawy władzy cesarskiej osłabiało
dążenie Kościoła do uniezależnienia się, dlatego m.in. wspierał opozycję
książąt. Kompromisowy konkordat zawarty w 1122 roku w Wormacji rozpoczął
nową fazę konfliktu, który zaangażował cesarzy z dynastii Hohenstaufów w
walki w Italii, gdzie papieże znaleźli sojuszników w rozwijających się
miastach. Rozstrzygnięcia konfliktu nie przyniosło długie panowanie
Fryderyka I Barbarossy, który nie mogąc zatrzymać oddolnych procesów
rozkładowych w Niemczech, popierał podziały księstw na mniejsze terytoria,
a te wiązał ze sobą na zasadach lennych. Ta sytuacja doprowadziła do
powstania grupy kilkudziesięciu książąt duchownych i świeckich. Ich
uprawnienia usankcjonował w 1232 roku Fryderyk II. Obszar Rzeszy
powiększała ekspansja której towarzyszyła nasilająca się od początku XII
wieku kolonizacja niemiecka. Znaczenie kolonizacji wzrosło w XIII wieku -
dotarła ona do Polski i Węgier, zapoczątkowała stopniowe niemczenie
Pomorza, znacznych części Śląska, a w Prusach ułatwiła budowę i umacnianie
od 1226 roku państwa zakonu krzyżackiego.
W 1194 roku został zaostrzony konflikt cesarstwa z papiestwem , który był
spowodowany przez odziedziczenie przez Henryka VI normandzkiego Królestwa
Sycylii. Wypełnił on panowanie jego syna Fryderyka II, który przebywał
głównie we Włoszech, tocząc długotrwałe walki z przeciwnikami. Pod koniec
jego panowania doszło w Niemczech do załamania władzy cesarza i zamętu,
który dodatkowo zaostrzył się w czasach tzw. wielkiego bezkrólewia w
latach 1250-73. Władza następnych cesarzy osłabiła się pod koniec XIII
wieku. Opierała ona się głównie na ich dziedzicznych terytoriach, które
starali się powiększać. W XIV wieku o pierwszeństwo i wpływy w Rzeszy
rywalizowały przede wszystkim trzy rody: Habsburgów, Luksemburgów i
Wittelsbachów. Wypełnione wojnami panowanie Ludwika IV Bawarskiego
przyniosło eliminację polityczną wpływów papiestwa (w 1338 roku elektorzy
zdecydowali, że elekcja cesarza nie wymaga papieskiego zatwierdzenia). W
1346 roku wybrano Karola IV Luksemburga, który ostatecznie przesunął
centrum polityczne w Rzeszy na wschód - rezydował w Pradze i zapewnił
kilkadziesiąt lat pokoju. W 1356 wydał on tak zwaną Złotą Bullę. Dzięki
temu uregulował procedurę elekcji i potwierdził federacyjny i
oligarchiczny charakter ustroju Rzeszy. Następcy Karola nie utrzymali
osiągniętej przez niego dominującej pozycji, a od 1438 roku godność
cesarska na trwałe przeszła w ręce Habsburgów.
Brak jedności politycznej nie przeszkodził rozkwitowi niemieckich miast,
związanych z wielkim handlem, rozwojowi górnictwa, powstawaniu
uniwersytetów (m.in. w Pradze w 1348 roku, Wiedniu - 1365, Heidelbergu -
1386, Kolonii - 1388, Lipsku - 1409) i upowszechnieniu książki drukowanej.
W ciągu XV wieku narastało dążenie do wewnętrznej reformy Rzeszy, które
doprowadziło w 1495 roku do ogłoszenia w Wormacji generalnego zakazu wojen
prywatnych, reorganizacji Sądu Kameralnego jako najwyższej instancji oraz
uchwalenia powszechnego podatku na utrzymywanie stałych sił zbrojnych.
Powodzenie dalszych prób centralizacji nie leżało jednak w interesie
zarówno prowadzących własną dynastyczną politykę cesarską: Maksymiliana I
i Karola V, jak i energiczniejszych książąt. Modernizacja aparatu
państwowego dokonywała się odrębnie na poszczególnych terytoriach. Wśród
rodów zdobywających znaczenie wyróżniali się elektorzy: Hohenzollernowie w
Brandenburgii (od 1415 roku) i Wettinowie w Saksonii (od 1413 roku). Na
narastające napięcia społeczne nakładały się idee humanizmu i dążenie do
przebudowy stosunków kościelnych. Ruch reformacyjny Marcina Lutra (1517)
podchwyciła większość książąt jako okazję do sekularyzacji ziem
kościelnych i powiększenia samodzielności politycznej. Nauka Lutra
dostarczyła oręża ideologiczne wszystkim niezadowolonym (powstanie
rycerstwa - 1522-23, wojna chłopska - 1525). Reformacja ta doprowadziła
Niemcy do rozbicia na katolickie południe i protestancką północ. Stan ten
sankcjonował augsburski pokój religijny 1555. Po wojnie trzydziestoletniej
(1618-48), której wynik udaremnił próbę wzmocnienia władzy cesarskiej
przez Habsburgów (usankcjonował zdobycze terytorialne Francji i Szwecji
oraz ostateczne wyodrębnienie się Szwajcarii i Holandii), poszczególne
przekształciły się w niezależne państewka.
Życie polityczne rozdrobnionych Niemiec biegło wieloma torami: zachodnie
ziemie niemieckie, rozbite na drobne państewka, podlegały wpływom i
aneksjom potężniejszych państw wschodnioniemieckim oraz zachodnich
sąsiadów (zwłaszcza Francji za panowania Ludwika XIV). Więcej znaczenia i
niezależności zachowały Bawaria i Saksonia - na wschodzie rozwijały się
dwie rywalizujące monarchie: Prusy Hohenzollernów oraz Austria Habsburgów.
Reformy w duchu oświeconego absolutyzmu wprowadzone w XVIII wieku w
Prusach i Austrii unowocześniły w tych krajach administrację, skarbowość i
gospodarkę. Wraz z rozprzestrzenianiem się prądów oświecenia, rozpoczął
się wielki rozkwit kultury i nauki, utrzymujący się także w XIX wieku.
Szczególnie wysoki poziom osiągnęła myśl filozoficzna, powstawały nowe
prądy literackie (Sturm und Drang), a dzieła pisarzy i poetów, m.in. G.E.
Lessinga, J.W. Goethego, F. Schillera, należą do najwybitniejszych
osiągnięć kultury europejskiej tych czasów, podobnie jak np. w muzyce
twórczość Jana Sebastiana Bacha, Wolfganga Amadeusza Mozarta, Ludwika van
Beethovena. Na początku XIX wieku utworzono Związek Reński, a przyczyną
jego powstania była m.in. rezygnacja w 1806 roku Habsburgów z godności
cesarzy narodu niemieckiego. Habsburgowie przyjęli tytuł cesarzy Austrii.
Kongres wiedeński w 1815 roku powołał do życia Związek Niemiecki w
granicach zbliżonych do dawnej Rzeszy, pod hegemonią Austrii. W pierwszej
połowie XIX wieku Niemcy były jeszcze krajem przeważnie rolniczym. Rozwój
nowoczesnego przemysłu nastąpił dopiero po 1830 roku (Niemiecki Związek
Celny). Nad polityką niemiecką ciążył zawarty w 1815 roku sojusz Rosji,
Austrii i Prus w obronie zasad legitymizmu i porządku politycznego (Święte
Przymierze). Ogólnoniemiecki patriotyzm rozbudzony przez wojny z
Napoleonem I, uaktywnił dążenie do zjednoczenia Niemiec na zasadach
demokracji. Stopniowo ujawniało się polityczne niezadowolenie skierowane
przeciw absolutyzmowi i utrzymywaniu rozbicia Niemiec. Po rewolucja
marcowej w 1848 roku nastąpił wzrost dążeń do zjednoczenia Niemiec (z
królem pruskim jako cesarzem). W połowie XIX wieku nastąpił gwałtowny
rozwój gospodarczy i szybki wzrost liczebny klasy robotniczej.
W 1866 roku po wojnie
austriacko-pruskiej hegemonię w Niemczech uzyskały zwycięskie Prusy, a po
wojnie francusko-pruskiej w latach 1870-71 proklamowano cesarstwo
niemieckie z Wilhelmem I jako dziedzicznym cesarzem. II Rzesza była
państwem związkowym, składającym się z 22 państw, 3 wolnych miast i "kraju
Rzeszy" - Alzacja-Lotaryngia, Austria pozostała poza zjednoczonymi
Niemcami. Pierwszym kanclerzem został Otto von Bismarck. Jego politykę,
mimo pewnych zastrzeżeń, poparły również ugrupowania liberalno-burżuazyjne
(Kulturkampf), m.in. w obawie przed ruchem socjalistycznym. Na ruch ten
coraz silniej oddziaływała myśl Karola Marksa i Fryderyka Engelsa. W roku
1875 doszło do połączenia organizacji robotniczych: Powszechnego
Niemieckiego Związku Robotników oraz Socjaldemokratycznej Partii
Robotników w Socjalistyczną Partię Robotników Niemiec, a od roku 1890
nazywała się ona Socjaldemokratyczna Partia Niemiec.
Na przełomie XIX i XX wieku Niemcy stały się najpotężniejszym mocarstwem
Europy. Bardzo szybko rozwijała się gospodarka, a sprzyjały mu osiągnięcia
nauk przyrodniczych, technicznych, rolniczych. W latach 1880-1900 Niemcy
uzyskały też kolonie w Afryce (m.in. Togo, Kamerun, Niemiecka Afryka
Południowo-Zachodnia - dzisiejsza Namibia) i Oceanii (m.in. Archipelag
Bismarcka, Wyspy Salomona). Niemiecka polityka ekspansji doprowadziła w
drugiej połowie XIX wieku do utworzenia trójprzymierza, którego
przeciwwagą stała się ententa. Po wybuchu I wojny światowej plan
błyskawicznego jej rozstrzygnięcia zawiódł, wobec przegranej bitwy nad
Marną (1914). Działania wojenne wyczerpały kraj, wzmogły nastroje
antywojenne, spotęgowane po rewolucji lutowej w 1917 roku w Rosji. Od roku
1916 na czele ruchu antywojennego stanęła Grupa Spartakusa (przekształcona
następnie w Komunistyczną Partię Niemiec). W wyniku rewolucji listopadowej
z 1918 roku, 9 listopada proklamowano republikę, cesarz abdykował. na
czele państwa stanęła złożona z przedstawicieli partii socjalistycznej
Rada Pełnomocników Ludowych, która przy pomocy wojska przystąpiła do
tłumienia ruchu rewolucyjnego. 11 listopada 1918 roku ententa zgodziła się
na zawieszenie broni. 19 stycznia 1919 roku odbyły się wybory, które
przyniosły sukces socjalistom, demokratom i partii Centrum. Obradujące w
Weimarze Zgromadzenie Narodowe wybrało 11 lutego Friedricha Eberta na
prezydenta Rzeszy Niemieckiej, ratyfikowało wersalski traktat pokojowy,
który prócz rewindykacji terytorialnych uznał odpowiedzialność Niemiec za
wywołanie wojny, wprowadził ograniczenie liczbowe armii, zakaz zbrojeń i
obowiązek spłaty olbrzymich odszkodowań wojennych. 31 lipca 1919 roku
uchwalono konstytucję.
Pierwsze lata Republiki
Weimarskiej, ponoszącej gospodarcze i finansowe skutki wojny, ogarniętej
głębokim kryzysem (hiperinflacja), charakteryzowały się niepokojami
rewolucyjnymi i powstaniami organizowanymi przez lewicę oraz skrajnie
prawicową agitacją przeciw republice, połączoną z tworzeniem od stycznia
1919 nacjonalistycznych oddziałów Freikorps, ukonstytuowaniem się w 1920
roku NSDAP pod kierownictwem Adolfa Hitlera. Życie polityczne stało się
brutalne, popełniano liczne morderstwa polityczne.
Żadne ze stronnictw politycznych działających w Niemczech nie pogodziło
się z trwałym istnieniem państwa politycznego i nie uznało jego granic.
Poszukiwanie sojuszników w walce o rewizję postanowień traktatu
wersalskiego doprowadziło do zawarcia w 1922 roku traktatu z sowiecką
Rosją w Rapallo i nawiązania tajnej współpracy wojskowej, w celu
przygotowania się do następnej wojny. W roku 1925 zawarto układ w Locarno
(granica francusko-niemiecka i belgijsko-niemiecka nie będzie zmieniana),
w 1926 roku - układ berliński z ZSRR. W roku 1926 przyjęto Niemcy do Ligi
Narodów.
Po wyborze w 1925 roku Paula Hindenburga na prezydenta Rzeszy nastąpiło
stopniowe przejście od parlamentarnego do prezydenckiego sprawowania
rządów. W 1929 roku miał miejsce kryzys gospodarczy. Nacjonalistyczne i
antykomunistyczne hasła NSDAP i jej demagogiczna propaganda socjalna
przynosiła sukcesy wyborcze. W roku 1933 Hindenburg powołał Hitlera na
kanclerza, który po śmierci prezydenta w 1934 roku stanął na czele Niemiec
z tytułem wodza (Führer) i kanclerza Rzeszy. 27 lutego spłonął Reichstag.
Dzień później zostały wydane rozporządzenia "O ochronie narodu i państwa"
oraz "O zdradzie narodu..". Wprowadziły one w Niemczech stan wyjątkowy, a
uzyskana w 1933 roku przez Hitlera ustawa o pełnomocnictwach rządu
zapewniała mu możliwość wydawania ustaw sprzecznych z konstytucją
(formalny początek III Rzeszy). Zapanowała dyktatura
narodowosocjalistyczna (nazizm). Zniesiono wolności obywatelskie,
rozwiązano wszystkie niehitlerowskie partie polityczne i związki zawodowe.
Zastosowano terror wobec opozycji (lipski proces). Od 30 czerwca 1934 roku
powstawały obozy koncentracyjne, dokonano rzezi potencjalnych przeciwników
Hitlera w ruchu nazistowskim ("noc długich noży"). Nastąpiły
prześladowania ludności żydowskiej, usankcjonowane w 1935 roku przez tzw.
ustawy norymberskie, co później m.in. znalazło wyraz w "nocy kryształowej"
(9/10.09.1938). Aby realizować podjęte cele rozbudowano aparat terroru
(Gestapo, SS, obozy hitlerowskie). Wbrew traktatowi wersalskiemu przyjęto
w 1935 roku ustawę o odbudowie sił zbrojnych (Wehrmacht) i nasilono
zbrojenia, wprowadzono ścisły nadzór państwa nad gospodarką. Niemcy
zawarły porozumienie z Włochami i Japonią (oś Berlin-Rzym-Tokio). 12 marca
1938 roku Hitler zajął Austrię (Anschluss). 28/29.09. na konferencji w
Monachium podjęto decyzję, że również Czechosłowacja zostanie zajęta. Tak
też się stało - 15 marca 1938 roku Niemcy wkroczyły do Pragi, zajęły
Czechy i Morawy.
Agresja 1 września 1939
roku na Polskę, która pierwsza stawiła zbrojny opór hitleryzmowi,
zapoczątkowała II wojnę światową. W roku 1940 Niemcy zajęły Danię i
Norwegię, następnie Holandię, Belgię i Luksemburg oraz Francję (całkowicie
w 1942). Po kampanii na Bałkanach (1941) i okupowaniu Jugosławii i Grecji,
Niemcy napadły 22 czerwca 1941 roku na ZSRR. Na zajętych terenach okupanci
wprowadzili terror, dokonali niemal całkowitej zagłady Żydów, także
eksterminacji milionów ludzi innych narodowości, głównie przeprowadzono
ludobójstwo na Słowianach. W latach 1942-43 Niemcy poniosły klęskę pod
Stalingradem oraz w Afryce Północnej. Na wiosnę 1945 roku doszło do
całkowitej klęski Niemiec. Po samobójstwie Hitlera (30.04.1945), który
przekazał władzę Karlowi Dönitzowi. 8 i 9 maja 1945 roku nastąpiło
podpisanie bezwarunkowej kapitulacji Niemiec. Zasady polityki w stosunku
do Niemiec w okresie powojennym ustalono na konferencjach w Teheranie
(1943), Jałcie i Poczdamie (1945). Na tych konferencjach podjęto m.in.
decyzje o zmianie granic i o wysiedleniu ludności niemieckiej. 5.06.1945
najwyższą władzę w Niemczech objęły Francja, Stany Zjednoczone, Wielka
Brytania i ZSRR. Niemcy podzielono na cztery strefy okupacyjne. Również
Berlin został podzielony na cztery sektory okupacyjne (Berlin Zachodni,
Berlin). Władzę naczelną w poszczególnych strefach sprawowali dowódcy
wojsk okupacyjnych. Ostatecznym celem okupacji sojuszniczej miało być
doprowadzenie do powstania demokratycznego i pokojowego państwa
niemieckiego. W okupowanych Niemczech powstawały partie polityczne. W roku
1946 w sowieckiej strefie okupacyjnej Komunistyczna Partia Niemiec
połączyła się z SPD w SED. Działacze chrześcijańsko-demokratyczni
utworzyli w poszczególnych strefach okupacyjnych Niemiec organizacje,
które później przybrały nazwę CDU (w Bawarii CSU). W 1948 roku, wraz z
pogarszaniem się stosunków między ZSRR a pozostałymi aliantami,
zaprzestała działalności Sojusznicza Rada Kontroli Niemiec. Doszło do
utworzenia dwóch państw niemieckich: 7.09.1949 Republiki Federalnej
Niemiec (RFN, ze stolicą w Bonn), a miesiąc później Niemieckiej Republiki
Demokratycznej (NRD, ze stolicą w Berlinie) oraz enklawy Berlin Zachodni.
Republika Federalna
Niemiec (RFN) powstała za zgodą mocarstw zachodnich 7 września 1949 roku
na terenie amerykańskich, brytyjskich okupacyjnych francuskich stref
okupacyjnych w Niemczech. 23.06.1949 roku władze okupacyjne zatwierdziły
projekt konstytucji, opracowany przez Radę Parlamentarną. Pierwszym
prezydentem RFN został w sierpniu 1949 roku Theodor Heuss. W latach
1949-63 na czele nowopowstałej koalicji CDU/CSU i FDP I DP stał kanclerz
Konrad Adenauer z CDU. W latach 1969-82 w RFN władzę przejęła koalicja SPD/FDP,
federalnego urząd kanclerza federalnego w latach 1969-1974 sprawował Willy
Brandy (Karl Herbert Frahm), a potem do roku 1982 Helmut Schmidt. Jesienią
1982 roku doszło do rozpadu koalicji SPD-FDP, a ponowne wybory, w marcu
1983 roku, wygrała ponownie koalicja CDU/CSU-FDP. Kanclerzem został Helmut
Kohl z partii CDU. W latach 80. RFN wzmacniała działania mające na celu
zachodnioeuropejską integrację w ramach EWG. Proces zjednoczenia Niemiec,
który został rozpoczęty obaleniem muru berlińskiego (9.11.1989), został
umożliwiony przez upadek komunizmu w Polsce oraz przez zmianę polityki
ZSRR.
7 października 1949 roku,
na terenie sowieckiej strefy okupacyjnej, powstała Niemiecka Republika
Demokratyczna (NRD). Obejmowała obszar byłej radzieckiej strefy
okupacyjnej, tj. 108 300 km2. Stolica mieściła się w Berlinie.
Zrodziła się z pomysłu komunistycznej partii SED (Niemiecka Socjalistyczna
Partia Jedności). W latach 1946-48 SED przeprowadziła reformę rolnictwa,
przemysłu, banków, demilitaryzację. W marcu 1948 roku została powołana
Niemiecka Rada Ludowa, która 7.10.1949 roku przekształciła się w
Tymczasową Izbę Ludową, wprowadziła w życie konstytucję i ogłosiła
utworzenie NRD. SED miała zagwarantowaną przez Konstytucję kierowniczą
rolę w państwie. Pierwszym premierem został Otto Grotewohl, a prezydentem
- Wilhelm Pieck. System polityczny opierał się na wzorach radzieckich.
Narastała stalinizacja, a działalność opozycyjna była surowo zakazana, do
jej zwalczania powołano Ministerstwo Bezpieczeństwa Państwowego (tzw.
Stasi). W roku 1950 na III Zjeździe SED przyjęto uchwałę o pierwszym w NRD
5-letnim planie rozwoju gospodarki narodowej. 6 lipca 1950 roku NRD
zawarła z Polską Układ Zgorzelecki, w którym uznała ostateczny charakter
granicy na Odrze i Nysie Łużyckiej. Od września 1950 roku NRD stała się
członkiem Rady Wzajemnej Pomocy Gospodarczej (RWPG). W nocy z 12 na 13
sierpnia 1961 roku, władze NRD (za zgodą ZSRR) odizolowały Berlin Zachodni
murem (berlińskim). Zostały również zamknięte granice z RFN. NRD zawarła w
1964 roku z ZSRR układ o przyjaźni, pomocy wzajemnej i współpracy, a w
1967 roku podobne układy podpisała z Polską, Czechosłowacją, Węgrami i
Bułgarią, a w 1970 z Rumunią. 9 maja 1968 roku uchwalono nową konstytucję,
w której najważniejsze było utrzymanie oraz rozwój współpracy i trwałej
przyjaźni z ZSRR. W roku 1968 armia NRD brała udział w interwencji
zbrojnej Układu Warszawskiego w Czechosłowacji. 21.12.1970 roku podpisano
z Układ o poprawie stosunków z RFN. We wrześniu 1973 roku NRD, wraz z RFN
została przyjęta do ONZ. Jesienią 1989 roku, pod wpływem rewolucji
demokratycznych Polsce i na Węgrzech, nasiliły się w NRD żądania reform i
demokratyzacji życia. Powstały nowe organizacje i partie (m.in. SPD, Nowe
Forum).
9 listopada 1989 roku
został obalony mur berliński. 13-14 lutego 1990 roku w Bonn odbyło się
wspólne posiedzenie rządów NRD i RFN. Od 1 lipca 1990 roku obowiązywał
układ o unii walutowej, gospodarczej i socjalnej między NRD i RFN.
20.09.1990 roku Izba Ludowa i Bundestag ratyfikowały, podpisany 3 sierpnia
w Berlinie, układ pomiędzy RFN a NRD o przywróceniu jedności Niemiec. Od 3
października 1990 roku NRD przystąpiła do RFN i wspólnie stały się
ponownie jednym państwem.
Polska i Niemcy zawarały
traktat o potwierdzeniu istmiejacej granicy na Odrze i Nysie Łużyckiej
(14.11.1990), a 17.06.1991 roku o dobrym sąsiedztwie i wzajemnej
współpracy, także wojskowej (25.01.1993). W październiku 1990 roku odbyły
się pierwsze wybory do parlamentu ogólnoniemieckiego. Wygrała je CDU/CSU,
a Kohl został ponownie kanclerzem (również w 1994). Od 1993 roku Niemcy są
członkiem Unii Europejskiej. W kolejnych wyborach parlamentarnych do
Bundestagu (wrzesień 1998 rok) zwyciężyła partia SPD, która rząd w
koalicji z Sojuszem 90/Zieloni. Kanclerzem został Gerhard Schröder
(również w 2002). 1 stycznia 1999 roku w Niemczech wprowadzono nową,
wspólną walutę Unii Europejskiej - euro.

Niemcy są wielopartyjna
republiką związkową z dwuizbowym parlamentem - Bundestag (662 miejsca) i
Bundesrat.
Prezydentem Niemiec jest Johannes Rau, natomiast kanclerzem jest Gerhard
Schröder.

Niemcy to jeden z
najbardziej rozwiniętych przemysłowo krajów świata. Wydobywa się tam
węgiel kamienny i brunatny, ropę naftową i gaz ziemny, rudy cynku i
ołowiu, sole potasowe, sól kamienną. Główne regiony przemysłowe to
Zagłębie Rury i Północna Nadrenia - Westfalia. W Bochum, Essen i
Dortmundzie dominuje hutnictwo i przemysł metalowy.
36% powierzchni kraju to ziemie uprawne, 16% - łąki i pastwiska. Uprawia
się głównie na nizinach. Warzywa uprawie się przeważnie wokół dużych
miast. Niemcy są również czołowym producentem chmielu, z którego się
wytwarza ponad 5 tysięcy gatunków piwa.

Według stereotypowych
opinii kuchnia niemiecka nie zasługuje na podziw smakoszy - jest raczej
prosta i ciężko strawna. To prawda w odniesieniu do potraw z Brandenburgii
i Maklenburgii. Jadłospis tych landów składa się w większości z ciężkich
potraw mięsnych, podawanych z zawiesistymi sosami. Dużo u naszych sąsiadów
pachnących wędzonek oraz królującej wszem i wobec kiszonej kapusty.
Właśnie pod niemiecką nazwą "Sauerkraut" jest ona znana w świecie
anglojęzycznym. Jednak południe Niemiec uległo już wpływom francuskim,
słynie również z wielu wspaniałych wędlin.
W większości landów północnych często goszczą na stołach warzywa, a do
ulubionych należą ziemniaki i cebula. Towarzyszą one oczywiście popularnym
tu potrawom mięsnym, które podaje się na ogół z sosami zasmażkowymi.
Bliskość morza oraz liczne jeziora w Spreewaldzie sprawia, że menu jest
urozmaicone rybami. Niemcy bardzo cenią sobie drób, a do narodowych
przysmaków zalicza się gęś przyrządzona w kapuście. Toteż, podobnie jak
niemieckiego rarytasu - golonki, nie może jej zabraknąć na Oktoberfest -
bawarskim święcie piwa, które jest po prostu wielkim ludowym festynem,
obchodzonym od prawie dwustu lat w Monachium.
Piwo to nie tylko narodowy napój Niemców - nic nie ujmując wspaniałym
niemieckim winom reńskim i mozelskim - to także istotny składnik wielu
dań.

Ambasada
Republiki Federalnej Niemiec
adres: ul. Dąbrowiecka 30, 03-932 Warszawa
tel. (022) 617-30-11, nocny (022) 617-30-17; fax (022) 617-35-82
Konsulat
Generalny Republiki Federalnej Niemiec w Krakowie
adres: ul. Stolarska 7, 31-043 Kraków
tel. (012) 421-84-73, (012) 421-80-88; fax (0-12) 421-76-28
godziny otwarcia: 09.00-12.00 od poniedziałku do piątku
Konsul Generalny: Pan Gottfried Zeitz
Konsulat
Generalny Republiki Federalnej Niemiec w Gdańsku
adres: ul. Fahrenheita 3, 80-214 Gdańsk
tel. (058) 341-64-28, (058) 341-66-38; fax (058) 341-82-75
Konsul Generalny: Pan Roland Fournés
Konsulat
Republiki Federalnej Niemiec w Poznaniu
adres: ul. Paderewskiego 7, 61-770 Poznań
tel. (061) 851-62-96, fax. (061) 852-78-17
godziny otwarcia: wtorek godz. 10.00 - 14.00; środa godz. 10.00 - 12.00
oraz 14.00 - 16.00; czwartek godz. 14.00 - 16.00
Konsul Honorowy: Pan Marian Kareński-Tschurl
Konsulat
Generalny Republiki Federalnej Niemiec we Wrocławiu
adres: ul. Podwale 76, 50-449 Wrocław
tel. (071) 342-52-52, (071) 342-41-22; fax (071) 342-41-14
godziny otwarcia: 08.30-12.00 od poniedziałku do piątku
Konsul Generalny: Pan Peter Ohr
Wicekonsulat
Republiki Federalnej Niemiec w Opolu
adres: ul. Strzelców Bytomskich 11, 45-084 Opole
tel. (077) 454-21-84, (077) 453-71-94; fax (077) 453-19-63
godziny otwarcia: 08.30-11.30 od poniedziałku do piątku
Konsulat
Republiki Federalnej Niemiec w Łodzi
adres: ul. Piotrkowska 111, 90-425 Łódź
tel. (042) 633-26-82; fax (042) 632-73-36
e-mail:
bimeco@logos.edu.pl
godziny otwarcia: 09.00-12.00 od poniedziałku do piątku
Konsul Honorowy: Pani Ewa Goczek
Ambasada
Rzeczypospolitej Polskiej w Berlinie
adres: Lassenstr. 19-21, 14193 Berlin
tel. (0-049 30) 22313 0; fax (0-049 30) 22313 155
e-mail:
info@botschaft-polen.de
adres www:
http://www.botschaft-polen.de/
Konsulat
Generalny RP w Monachium
adres: Ismaninger Straße 62 a, 81675 München
tel. (0 049 89) 4186080, 4709216; fax 471-318
e-mail:
mailto:konsulat.muenchen@botschaft-polen.de
Konsulat
Generalny RP w Hamburgu
adres: Gründgensstraße 20, 22309 Hamburg
tel. (0 049 40) 6325-029, 6312-091, 6225-030
fax 6325-030; tlx (41) 212602 KGRPH D.
e-mail:
mailto:konsulat.hamburg@botschaft-polen.de
Konsulat
Generalny RP w Kolonii
adres: Lindenallee 7, 50968 Köln
tel. (0 049 221) 937-300; fax: 343-089
e-mail:
mailto:konsulat.koeln@botschaft-polen.de
Konsulat
Generalny RP w Lipsku
adres: Trufanowstrasse 25; 04105 Leipzig
tel. (0 049 341) centrala 5623300, 5623310
fax 5623333
e-mail:
mailto:konsulat.leipzig@botschaft-polen.de

Podstawowe zwroty języka
niemieckiego:
| dzień dobry
(rano) |
- |
Guten Morgen [guten
morgen] |
| dzień dobry (w
ciągu dnia) |
- |
Guten Tag [guten
tag] |
| dobry wieczór |
- |
Guten Abend [guten abend] |
| do widzenia |
- |
Auf Wiedersehen [auf
widersejen] |
| dobranoc |
- |
Guten Nacht [gute
nacht] |
| cześć
(powitanie) |
- |
Hallo [halo] |
| cześć
(pożegnanie) |
- |
Tchüß [czis] |
| proszę |
- |
bitte [bite] |
| dziękuję |
- |
danke [danke] |
| przepraszam |
- |
Entschuldigen Sie bitte [endszuldigen
zi bitte] |
| smacznego |
- |
Guten Appetit [guten apetit] |
| ile to
kosztuje? |
- |
wie viel kostet? [wi
wil kostet?] |
| gdzie jest...? |
- |
wo ist...? [wo ist...?] |
| co to jest...? |
- |
was ist das? [was ist das?] |
| która jest
godzina? |
- |
wie spät ist es? [wi szpet ist
es?] |
| jak się
czujesz? |
- |
wie fühlst du Dich? [wi filst du
diś?] |
| jak się
nazywasz? |
- |
wie heißt du? [wi hajst du?] |
| nazywam się... |
- |
ich heiße... [iś hajse...] |
| ile masz lat? |
- |
wie alt bist du? [wi alt bist du?] |
| mam ... lat |
- |
ich bin ... Jahre alt [iś bin ...
jare alt] |
| chce mi się
spać |
- |
ich möchte schlafen [iś meśte
szlafen] |
| tak |
- |
ja [ja] |
| nie |
- |
nein [nain] |
| mały |
- |
klein [klain] |
| duży |
- |
groß [gros] |
| ładny |
- |
schön [szyn] |
| brzydki |
- |
hässlich [hesliś] |
| nie rozumiem |
- |
ich verstehe nicht [iś ferszteje
niśt] |
| na zdrowie |
- |
Gesundheit [gesundhait] |
| nie wiem |
- |
ich weiß nicht [iś wejse niśt] |
| otwarte |
- |
offen [offen] |
| zamknięte |
- |
geschlossen [geschlossen] |
| przerwa |
- |
Pause [pauze] |
| pan/pani |
- |
Frau/Herr [frał/her] |
| apteka |
- |
Apotheke [apoteke] |
| bank |
- |
Bank [bank] |
| poczta |
- |
Post [post] |
| znaczek
pocztowy |
- |
Briefmarke [brifmark] |
| jestem z Polski |
- |
ich komme aus Polen [iś kome aus
polen] |
| Warszawa |
- |
Warschau [warszau] |
| Kraków |
- |
Krakau [krakau] |
| Berlin |
- |
Berlin [berlin] |
| Polska |
- |
Polen [polen] |
| Niemcy |
- |
Deutschland [dojczland] |
| Europa |
- |
Europa [ojropa] |
Dni
tygodnia
| poniedziałek |
- |
Montag [montag] |
| wtorek |
- |
Dienstag [dinstag] |
| środa |
- |
Mittwach [mitwoh] |
| czwartek |
- |
Donnerstag [donerstag] |
| piątek |
- |
Freitag [fraitag] |
| sobota |
- |
Samstag [zamtag] |
| niedziela |
- |
Sonntag [zontag] |
Miesiące
| styczeń |
- |
Januar [januar] |
| luty |
- |
Februar [februar] |
| marzec |
- |
März [marc] |
| kwiecień |
- |
April [april] |
| maj |
- |
Mai [maj] |
| czerwiec |
- |
Juni [juni] |
| lipiec |
- |
Juli [juli] |
| sierpień |
- |
August [afgust] |
| wrzesień |
- |
September [zeptember] |
| październik |
- |
Oktober [oktober] |
| listopad |
- |
November [nowember] |
| grudzień |
- |
Dezember [december] |
Liczebniki
| jeden |
- |
eins [ainc] |
- |
jedenaście |
- |
elf [elf] |
| dwa |
- |
zwei [cwai] |
- |
dwanaście |
- |
zwölf [cwylf] |
| trzy |
- |
drei [draj] |
- |
trzynaście |
- |
dreizehn [drajcejn] |
| cztery |
- |
vier [fir] |
- |
czternaście |
- |
vierzehn [fircejn] |
| pięć |
- |
fünf [fynf] |
- |
piętnaście |
- |
fünfzehn [fynfcejn] |
| sześć |
- |
sechs [zeks] |
- |
szesnaście |
- |
sechzehn [zehcejn] |
| siedem |
- |
siebien [ziben] |
- |
siedemnaście |
- |
siebzehn [zibcejn] |
| osiem |
- |
acht [aht] |
- |
osiemnaście |
- |
achtzehn [ahtcejn] |
| dziewięć |
- |
neun [nojn] |
- |
dziewiętnaście |
- |
neuzehn [nojncejn] |
| dziesięć |
- |
zehn [cejn] |
- |
dwadzieścia |
- |
zwanzig [cwancyś] |
|