Informacje ogólne

Szwecja, Sverige, Królestwo Szwecji, Konungariket Sverige, państwo w Europie Północnej, we wschodniej części Półwyspu Skandynawskiego, nad Morzem Bałtyckim, obejmujące także wyspy: Gotlandię i Olandię oraz małe wyspy przybrzeżne. Na zachodzie graniczy z Norwegią, na północnym wschodzie z Finlandią. Powierzchnia 450,0 tys. km².
Stolica: Sztokholm (693 tys. mieszkańców, zespół miejski 1,5 mln, 1993).
Większe miasta (1992): Göteborg (432 tys.), Malmö (235 tys.), Uppsala (171 tys.), Linköping (124 tys.), Örebro (122 tys.).
Język urzędowy: szwedzki.
Jednostka monetarna: 1 korona szwedzka = 100 öre.

Ludność

8,8 mln mieszkańców (1994). Skład etniczny: Szwedzi (90,8%), Finowie (2,4%), Lapończycy (1,7%).
Religia: luteranie (88,9%), katolicy (1,7%), zielonoświątkowcy (1,1%). Średnia długość życia: mężczyźni 74,2 lata, kobiety 80 lat.

Warunki naturalne

Północną i środkową część kraju zajmują Góry Skandynawskie. Najwyższy szczyt Kebnekaise 2117 m.n.p.m. Na wschodzie Wyżyna Północnoszwedzka. w środkowej części nizinny region Svealand z licznymi jeziorami, m.in.: Wener, Wetter, Melar.
Klimat umiarkowany, na południu ciepły, na północy chłodny, podbiegunowy. Średnia temperatura powietrza i średnie opady dla stolicy kraju wynoszą: w styczniu -3°C i 43 mm, w lipcu 18°C i 61 mm. Główne rzeki: Klar, Ume, Lule. Lasy iglaste i mieszane (bukowo-dębowo-grabowe z sosną i świerkiem) stanowią 57% powierzchni. w górach roślinność alpejska. Bogaty świat zwierząt reprezentują m.in.: niedźwiedzie brunatne, rysie, wilki, łosie, sarny i renifery oraz liczne gatunki ptaków i ryb.

Historia

Zasiedlona ok. VI tysiąclecia p.n.e. przez plemiona germańskie, m.in. Swebów (nad jeziorem Melar) i Gotów, które utrzymywały kontakty handlowe z ziemiami naddunajskimi i Rzymem. w VIII-IX w. wikingowie szwedzcy, zwani we wschodniej Europie Waregami, organizowali wyprawy do Bizancjum i Bagdadu przez ziemie ruskie, gdzie założyli osady warowne i podporządkowali sobie miejscową ludność (odegrali również ważną rolę w ukształtowaniu się państwowości na Rusi).
W IX-X w. rozpoczął się proces chrystianizacji kraju. w XI w. Olaf Skötkonung jako pierwszy z władców szwedzkich przyjął chrzest, a w 1210 Eryk Knutsson został koronowany przez rzymskiego arcybiskupa.

Unia kalmarska i jej następstwa

1397 książę słupski Eryk Pomorski, w myśl postanowień unii kalmarskiej, został władcą połączonych królestw Danii, Norwegii i Szwecji. Uprzywilejowane stanowisko Danii wywołało silną opozycję w Szwecji i Norwegii ( sztokholmska krwawa łaźnia).
Mimo znaczących trudności z utrzymaniem jedności unia kalmarska przetrwała do czasu wyboru na króla Szwecji Gustawa i Wazy (1523). Dynastia Wazów utrzymała tron szwedzki do 1720. Jej przedstawiciele panowali także w Polsce - 1587 na tron polski wybrano Zygmunta III, później jego synów: Władysława IV i Jana II Kazimierza, który abdykował 1668.
Do najwybitniejszych jej władców należał Gustaw II Adolf, twórca potęgi kraju, panujący w latach 1611-1632. Klęsca w wojnie północnej (1700-1721) i śmierć Karola XII (1718) zamknęły okres, w którym Szwecja liczyła się jako mocarstwo europejskie.

Polityka wewnętrzna

W polityce wewnętrznej nastąpiło przejście od absolutyzmu Wazów do monarchii parlamentarnej. Toczona w latach 1741-1743, zakończona klęską, wojna z Rosją doprowadziła do częściowego poddania kraju wpływom carów. Zasiadający na tronie w latach 1771-1792 Gustaw III przywrócił absolutny system rządów. Do wojen napoleońskich Szwecja przystąpiła jako sojusznik Wielkiej Brytanii.
1809 po wojnie rosyjsko-szwedzkiej Rosja zajęła Finlandię (od XII w. prowincję szwedzką) i Wyspy Alandzkie. 1814 Szwecję i Norwegię połączono w jedno państwo - jego władcą został marszałek armii napoleońskiej J.B. Bernadotte, który 1818 koronował się na króla jako Karol XIV. 1889 powstała Szwedzka Socjaldemokratyczna Partia Robotnicza. 1905 za panowania Oskara II rozwiązano unię obu państw.
Po zakończeniu wojen napoleońskich Szwecja proklamowała neutralność i zdołała utrzymać ten status przez cały XIX w. oraz podczas obu wojen światowych. w okresie międzywojennym polityka Socjaldemokratycznej Partii Robotniczej pomogła przełamać recesję Wielkiego Kryzysu lat 30.

Szwecja po II wojnie światowej

Po II wojnie światowej Szwecja przystąpiła do ONZ, wprowadziła reformy socjalne, które doprowadziły do powstania wzorcowego państwa opiekuńczego. 1959 wzięła udział w utworzeniu Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA).
Na początku lat 90. Szwecja odeszła od tradycyjnej zasady niezaangażowania składając w 1991 wniosek o przyjęcie do Europejskiego Obszaru Gospodarczego, nie zawierający zastrzeżenia o zachowaniu neutralności. w wyborach 1991 porażkę poniosła Szwedzka Socjaldemokratyczna Partia Robotnicza, która prawie nieprzerwanie rządziła od 1932, zwyciężyła koalicja centroprawicowa. w 1994 Szwecja podpisała dokument Partnerstwo dla pokoju. Po referendum (13 XI 1994) z początku 1995 przystąpiła do struktur Unii Europejskiej.

Ustrój polityczny

Wielopartyjna monarchia konstytucyjna z jednoizbowym parlamentem (Riksdag - "królewski dzień", nazwa wywodzi się ze średniowiecza, określała "dzień stanowienia prawa" przez władcę i stany generalne) z 349 miejscami.

Gospodarka

Gospodarka oparta na przemyśle, górnictwie i leśnictwie. Wydobywa się rudy: żelaza (Kiruna), cynku, miedzi, ołowiu, wolframu, uranu, srebra, także złoto. Rozwinięta produkcja energii elektrycznej (hydroelektrownie). Przemysł elektroniczny, maszynowy, metalowy, samochodowy, stoczniowy, elektrotechniczny, chemiczny, drzewny, włókienniczy, spożywczy. Rolnictwo oparte na hodowli bydła, trzody chlewnej, owiec, reniferów. Użytki rolne stanowią 8% powierzchni. Uprawia się: zboża (pszenicę, jęczmień), owoce, warzywa. Rybołówstwo (śledzi, makreli, dorszy). Rozwinięta turystyka.
Dochód narodowy 26 780 USD na 1 mieszkańca (1992). Struktura zatrudnienia: usługi - 68,5%, przemysł - 28,3%, rolnictwo - 3,2%. Handel zagraniczny: eksportuje się głównie maszyny i pojazdy mechaniczne (43,1%), produkty gotowe i półfabrykaty (35,1%), surowce (11,1%) do Niemiec (15%), Wielkiej Brytanii (10%), USA i Norwegii (8%), importuje się produkty gotowe i półfabrykaty (40,1%), maszyny i pojazdy mechaniczne (36,1%), produkty chemiczne (11,1%) z Niemiec (19,1%), USA (9%), Wielkiej Brytanii (9%).

Kuchnia szwedzka

W kuchni szwedzkiej panuje równowaga między spożywanymi produktami - tyle samo w niej ryb, ile mięsa. Nie brakuje również jarzyn, serów, czy słodyczy. Szwedzi najchętniej jedzą przystawki i sałatki - podane w charakterystyczny sposób, jako znany na całym świecie szwedzki zimny stół, czyli smorgasboard. Króluje na nim narodowy przysmak - marynowany łosoś.

Ambasady i konsulaty

Ambasada Królestwa Szwecji
adres: ul. Bagatela 3, 00-585 Warszawa
tel. (022) 640-89-00; fax (022) 640-89-83
Internet: http://www.swedish-embassy.pl/

Konsulat Generalny Szwecji w Gdańsku
adres: ul. Chmielna 101/102, 80-748 Gdańsk
tel. (058) 300-95 00; fax (058) 300-95-08
godziny otwarcia: 08.30-12.30 i 13.15-16.30 od poniedziałku do piątku
e-mail: generalkonsulat.gdansk@foreign.ministry.se
Konsul Generalny: Pan Bo Emthén

Agencja Konsularna Szwecji w Gdyni
adres: ul. Jana z Kolna 25, 81-354 Gdynia
tel. (058) 621-62-16; fax (058) 661-76-70
e-mail: aksin@proterians.net
godziny otwarcia: 10.00-12.00 w poniedziałek, środę, piątek
Agent Konsularny: Pan Hakan Nordgren

Konsulat Szwecji w Szczecinie
adres: ul. Marii Skłodowskiej-Curie 4, 71-332 Szczecin
tel. (091) 486-26-73-74; fax (091) 487-85-22
e-mail: sczfrdl@wsap.szczecin.pl
godziny otwarcia: 10.00-12.00 w poniedziałek, środę, piątek
Konsul Honorowy: Pan Dominik Górski

Konsulat Szwecji we Wrocławiu
adres: ul. Rynek 7, 50-106 Wrocław
tel. (071) 346-04-07; fax (071) 346-06-19
e-mail: vtc7.vtplai@memo.volvo.se
godziny otwarcia: 08.00-10.00 od poniedziałku do środy; 12.00-14.00 w piątek
Konsul Honorowy: Pani Agnieszka Iżuk

Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej w Sztokholmie
adres: Karlavagen 35, S-114 31 Stockholm
tel. (0-046 8) 5057 5000,
fax 5057 5086
e-mail: info.polen@swipnet.se
Internet: http://www.polemb.se/

Konsulat Generalny RP w Sztokholmie
adres: Praestgaordsgatan 5,
172 32 Sundbyberg, Stockholm
tel. (+46 8) 764-4800; fax (+46 8) 98 35 22
tlx (+468) 17 860 polkon s
e-mail: info@polskageneralkonsulatet.se
Internet: http://www.polskageneralkonsulatet.se/

Konsulat Generalny RP w Malmö
adres: Adolf Fredriksgatan 13, 217 74 Malmö
adres poczt.: P.O. Box 20512, 200 74 Malmö
tel. (0-04640) 268-986, 267-416, 268-786
tel./fax 914-339; faxmodem 914-590; tlx 33183 POLKONS S
e-mail: polkons.malmo@swipnet.se

Konsulat RP w Karlskronie
Konsul Honorowy: Magdalena Kurczewska-Svensson (szwedzki)
Östra Köpmansgaten 2A SE-37133 Karlskrona
tel. (004655) 561 15; fax 561 60
e-mail: magdalena.svensson@comtech-data.se

Podstawowe zwroty języka szwedzkiego:

Dni tygodnia

Miesiące

Liczebniki