Zdjęcie z wakacji:

Informacje ogólne

Estonia, Republika Estońska, Eesti Vabariik, państwo w północno-wschodniej części kontynentu europejskiego, na wschodnich wybrzeżach Morza Bałtyckiego, nad Zatoką Botnicką i Ryską. W skład Estonii wchodzi znaczna liczba wysp na Morzu Bałtyckim. Obszar 45 100 km2. Estonia graniczy na wschodzie z Rosją, na południu z Łotwą, na północy, poprzez Zatokę Botnicką, z Finlandią.
Stolica: Tallin, 500 tys. mieszkańców (1991).
Większe miasta (dane z 1991): Dorpat 115 tys. mieszkańców, Narwa 82 tys., Kohtla-Jarve 77 tys., Parnawa 54 tys.
Język urzędowy: estoński, rosyjski powszechnie znany.
Jednostka monetarna: korona estońska = 100 senti.

Ludność

Estonia liczy 1,589 mln mieszkańców (1991), średnia gęstość zaludnienia wynosi 35 osób/km². W 1991 w miastach zamieszkiwało 72% ludności.
Społeczeństwo kraju jest zróżnicowane narodowościowo. Dwie najliczniejsze grupy tworzą Estończycy (61,5%) i Rosjanie (30,4%). Mniejszości narodowe Ukraińców (3,1%) i Białorusinów (3,1%) stanowią liczące się grupy. Ponadto kraj zamieszkują Finowie (1,4%) i w mniejszej liczbie przedstawiciele kilku innych narodowości.
Religia luterańska jest wyznaniem dominującym, drugą pod względem liczebności grupę stanowią wyznawcy prawosławia. Niewielka część społeczeństwa wyznaje inne religie, m.in. baptyzm. Zjawisko analfabetyzmu praktycznie nie istnieje. Przeciętna długość życia mężczyzn 66, kobiet 75 lat.

Warunki naturalne

Poza kontynentalną częścią w skład kraju wchodzi 1520 wysp, w większości niezamieszkanych. Ich łączna powierzchnia wynosi 4133 km², co stanowi ok. 10% terytorium kraju. Największe z wysp to Saaremaa (2673 km²), Hiiumaa (989 km²), Muhu (200 km²), Vormsi (92,9 km²).
Większa część powierzchni kraju nizinna, krajobraz ukształtowany w okresie ostatniego zlodowacenia. Najwyższe wzniesienia morenowych wzgórz Haanja dochodzą do 318 m.n.p.m. (góra Muanamagi).
Dobrze rozwiniętą sieć rzeczną tworzą liczne, na ogół krótkie rzeki uchodzące do Morza Bałtyckiego (Pärnu, Teenuse, Jägala) i jezior śródlądowych (Emajőgi) oraz jeziora z największymi Pejpus i Vőrtsjärv.
Klimat umiarkowany, o wpływach kontynentalnych łagodzonych sąsiedztwem Morza Bałtyckiego. Średnie temperatury lipca: od 16 do 18° C, stycznia od -7 do - 3° C, roczna suma opadów: 570 mm.

Historia

Pierwsze wzmianki o ugrofińskich plemionach Estów pochodzą z I w. n.e. od rzymskiego historyka Tacyta. W późniejszych latach rozwojowi tych ziem sprzyjało korzystne położenie na ważnym szlaku handlowym, łączącym kraje skandynawskie i Ruś. W X i XI w. obszar dzisiejszej Estonii znajdował się pod wpływem Rusi, w XIII w. opanowany przez Duńczyków i Niemców, którzy osiedlili tu Zakon Kawalerów Mieczowych.
W 1654 obszar całej Estonii dostał się pod władzę Szwedów, następnie - wskutek wojny północnej 1700-1721 - Rosji. Po rewolucji październikowej Estonia na krótki okres uzyskała niepodległość. W 1918 opanowana przez Niemcy, w tym samym jeszcze roku zajęta przez ZSRR. W 1919 z pomocą wojsk brytyjskich i fińskich obalono władzę radziecką.
Zgodnie z postanowieniami tajnego protokołu radziecko-hitlerowskiego traktatu o nieagresji (pakt Ribbentrop-Mołotow) Estonia znalazła się w radzieckiej strefie wpływów. W 1940 anektowana przez ZSRR. Po wybuchu konfliktu radziecko-niemieckiego kontrolę nad tym obszarem na trzy lata przejęli Niemcy, włączając Estonię do prowincji Ostland, obejmującej ponadto Łotwę, Litwę i Białoruś.
W sierpniu 1944 wojska radzieckie ponownie zajęły Estonię, włączając ją do ZSRR jako piętnastą republikę. Niepodległość odzyskała w 1991. Estonię przyjęto w poczet członków ONZ i innych organizacji międzynarodowych.

Ustrój polityczny

Republika, funkcje głowy państwa sprawuje prezydent. Władza ustawodawcza w rękach jednoizbowego parlamentu, Zgromadzenia Państwowego (Rigikog), liczącego 101 deputowanych. Władzę wykonawczą sprawuje rząd.

Gospodarka

Estonia posiada bogate złoża łupków bitumicznych, które są eksploatowane i wykorzystywane przez przemysł energetyczny. Pewne znaczenie jako źródła energii mają także pokłady torfu, wykorzystywane ponadto w przemyśle materiałów budowlanych. Odziedziczony po okresie przynależności do ZSRR sposób eksploatacji tych bogactw powoduje jednak poważne szkody w środowisku naturalnym kraju. W Estonii występują ponadto bogate złoża fosforytów.
Najlepiej rozwiniętym sektorem gospodarki jest przemysł wydobywczy oraz maszynowy, elektroniczny i elektrotechniczny. Jednym z głównych estońskich produktów eksportowych są silniki elektryczne i wyroby przemysłu elektronicznego. Dobrze rozwinął się przemysł drzewny, produkcja mebli oraz przemysł odzieżowy i przetwórstwa spożywczego.
Warunki naturalne sprzyjają rozwojowi rybołówstwa, większą część połowów przeznacza się na eksport. W rolnictwie dominuje produkcja zwierzęca, a mleko i mięso są jednym z najważniejszych towarów eksportowych kraju. Ważne miejsce w areale upraw roślinnych zajmują ziemniaki. Ponadto uprawia się zboża, buraki cukrowe, rośliny oleiste.
W okresie przynależności do Związku Radzieckiego, mimo nacjonalizacji przemysłu i przymusowej kolektywizacji rolnictwa, Estonia zdołała utrzymać swój względnie wysoki poziom cywilizacyjny oraz osiągnąć pewien rozwój gospodarczy.

Handel

Zadaniem najbliższych lat stanie się przebudowa gospodarki i dostosowanie jej do działania w warunkach urynkowienia. Procesy dostosowawcze są już dostrzegalne. Jeszcze w 1991 głównymi partnerami wymiany handlowej była Rosja i kraje byłego ZSRR, które skupiały ok. 90% całości handlu zagranicznego Estonii.
Obecnie najpoważniejszym partnerem handlowym kraju, zarówno w eksporcie, jak i imporcie, jest Finlandia. Drugie miejsce zajmuje Rosja, kolejne: Szwecja, Niemcy i inne kraje zachodnie. Struktura zatrudnienia: rolnictwo 13%, przemysł 43%, usługi i handel 38%. Inflacja w 1992 wyniosła 1076%.

Ambasady i konsulaty

Ambasada Republiki Estońskiej
adres: ul. Karwińska 1, 02-639 Warszawa
tel. (022) 646-44-80, (022) 646-44-84; fax (022) 646-44-81
e-mail: saatkond@varssavi.wm.ee

Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej w Tallinie
adres: Parnu Mnt. 8, EE 001 Tallin, Box 247
tel. (0-03772)440-609, 631-40-88
e-mail: ambrptal@netexpress.ee

Podstawowe zwroty języka estońskiego:

Dni tygodnia

Miesiące

Liczebniki