|
Łotwa, Latvija,
Republika Łotewska, Latvijas Republika, państwo
położone w Europie Wschodniej, na wschodnim wybrzeżu Morza Bałtyckiego.
Graniczy na północy z Estonią, na wschodzie z Rosją, na
południowym-wschodzie z Białorusią, na południu z Litwą.
Powierzchnia: 64,5 tys. km2.
2,4 mln mieszkańców (1993).
Stolica: Ryga (917 tys. mieszkańców, 1990).
Większe miasta: Dyneburg (128 tys.), Lipawa (114 tys.), Jelgawa (75
tys.).
Język urzędowy: łotewski.
Jednostka monetarna: 1 łat = 100 sentimów.

Skład etniczny: Łotysze
(51,8%), Rosjanie (33,8%), Białorusini (4,3%), Ukraińcy (3,5%), Polacy
(2,3%), Litwini (1,3%).
Religia: luteranie (55%), mniejszości: katolicy (24%), prawosławni (9,0%).
Średnia długość życia: mężczyźni 64,2 lata, kobiety 74,6 lata.

Wybrzeże morskie tworzą
wydmy i piaszczyste plaże, największa zatoka - Ryska od otwartego morza
ograniczona jest Półwyspem Kurlandzkim. Większość kraju jest nizinna z
licznymi formami polodowcowymi: środkową część zajmuje Nizina
Środkowołotewska otoczona od zachodu Pojezierzem Inflanckim, od
południowego wschodu Pojezierzem Latgalskim, od północy Niziną
Północnołotewską.
Klimat umiarkowanie morski, ku wschodowi przechodzący w kontynentalny.
Gęsta sieć rzeczna, ważniejsze rzeki: Dźwina, Lelupa, Windawa. Naturalną
roślinność stanowią lasy mieszane, charakterystyczne dla strefy
umiarkowanej, najbardziej rozpowszechniona jest sosna, ponadto występuje
dąb, lipa, jesion, klon. Ze zwierząt żyją tu m.in.: wiewiórki, lisy,
zające bielaki, rysie.

Tereny obecnej Łotwy,
określane do poł. XVI w. jako Inflanty, były od XII w. obszarem ekspansji
Duńczyków i Niemców. Od XIII w. istniał tu także Zakon Kawalerów
Mieczowych, który wkrótce po założeniu połączył się z Zakonem Krzyżackim.
Inflanty były terenem spornym, do którego pretensje od 1561 zaczęła
zgłaszać także Polska, później Szwecja i Rosja. Od 1721 Inflanty
szwedzkie, a od 1772 Inflanty polskie (tzw. Latgalia ze stolicą w
Dyneburgu) znalazły się w rękach rosyjskich. Zamieszkujący te ziemie
Łotysze, związani z kulturą niemiecką, dążyli do uzyskania autonomii w
ramach imperium rosyjskiego.
W budzeniu świadomości narodowej znaczną rolę w XIX w. odegrał ruch
młodołotyszów. W wyniku walk I wojny światowej, w 1917 obszary dzisiejszej
Łotwy zajęli Niemcy. Powstała za zgodą okupacyjnych władz niemieckich
Łotewska Rada Narodowa proklamowała niepodległość Łotwy (18 listopada
1918). W tym samym czasie komuniści łotewscy proklamowali powstanie
republiki sowieckiej, ich działania jednak nie przyniosły znaczącego
odzewu wśród mieszkańców kraju. W 1934 na czele rządu stanął dyktator K.
Ulmanis, który pozostawał u władzy do 1940, tj. do czasu przymusowej
inkorporacji Łotwy do ZSRR. Po II wojnie światowej utrzymano przynależność
Łotwy do ZSRR.
W okresie stalinowskim miały miejsce represje i deportacje tysięcy
Łotyszów. Po przejęciu władzy w ZSRR przez M. Gorbaczowa (1985),
uchwaleniu jego programu reform państwowych znanych pod nazwą
pieriestrojki (1987), na Łotwie powstał niezależny Front Ludowy Łotwy,
który w marcu 1990 wygrał wybory. W tym też roku parlament proklamował
niepodległość Republiki Łotewskiej. W wyniku trudnych negocjacji między
rządami Łotwy i Rosji ustalono zasady ewakuacji żołnierzy radzieckich
stacjonujących na terytorium kraju, ostatni z nich opuścili Łotwę w
sierpniu 1994. Łotwa pozostaje poza obrębem Wspólnoty Niepodległych
Państw, dążąc do integracji z krajami zachodnioeuropejskimi. 26 XI 1998
parlament zaaprobował mniejszościowy rząd premiera V. Krisztopansa, w
którego skład weszli przedstawiciele: centroprawicowej Łotewskiej Drogi,
narodowo-konserwatywnej Ojczyzny i Wolności oraz centrowej Nowej Partii.
Nowy premier obiecał dalszą prywatyzację państwowego majątku i całkowite
dostosowanie w ciągu 4 lat prawa łotewskiego do prawa Unii Europejskiej.
17 VI 1999 nowym prezydentem została Vaira Vike-Freiberga. 16 VII 1999
nowym premierem został Andris Szkele, który zapowiedział, iż głównym
zadaniem jego gabinetu będzie odrodzenie gospodarki i wprowadzenie Łotwy
do Unii Europejskiej.

Republika wielopartyjna z
jednoizbowym parlamentem - Sejmem liczącym 100 miejsc.

Łotwa jest krajem
przemysłowo-rolniczym. Produkuje się m.in. pojazdy silnikowe, sprzęt
telekomunikacyjny. Coraz większe znaczenie ma także leśnictwo,
rybołówstwo, hodowla (głównie bydła mlecznego).
Dochód narodowy 1930 USD na 1 mieszkańca (1992). Struktura zatrudnienia:
usługi - 43,9%, przemysł - 40,6%, rolnictwo - 15,5%. Handel zagraniczny:
eksportuje się głównie ciężarówki (18%), żyto (13%), jęczmień (6,6%),
natomiast importuje się gaz ziemny, smary, materiały pędne (60,9%),
surówkę miedzi (13,6%). Największymi partnerami handlowymi są: kraje
byłego ZSSR, Niemcy.

Ambasada
Republiki Łotewskiej
ul. T. Rejtana 15/19, 02-516 Warszawa
tel. (022) 648-19-47, fax (022) 648-02-01
Konsulat
Republiki Łotewskiej w Katowicach
adres: ul. Staromiejska 4, 40-013 Katowice
tel. (032) 253-90-04; fax (032) 253-77-03, (0329) 253-75-85
godziny otwarcia: 10.00-17.00 od poniedziałku do piątku
Konsul Honorowy: Pan Tadeusz Biedzki
e-mail:
t.biedzki@gtp.com.pl
Konsulat
Republiki Łotewskiej w Gdańsku
adres: ul. Ogarna 99/100, 80-826 Gdańsk
tel. (058) 305-92-85; fax (058) 305-92-84
godziny otwarcia: 09.00-10.00 i 15.00-17.00 od poniedziałku do piątku
Konsul Honorowy: Pan Krzysztof Figel
Konsulat
Republiki Łotewskiej w Łodzi
adres: al. Tadeusza Kościuszki 35, 90-518 Łódź
tel./fax (042) 633-97-68
godziny otwarcia: 09.00-17.00 od poniedziałku do piątku
Konsul Honorowy: Pan Władysław Kazimierz Kotaba
e-mail:
konsullotwa@poczta.onet.pl
Konsulat
Republiki Łotewskiej w Poznaniu
adres: ul. Wrocławska 6, 61-837 Poznań
tel. (061) 853-11-06
godziny otwarcia: 10.00-14.00 od poniedziałku do piątku
Konsul Honorowy: Pan Andrzej Wojda
Ambasada
Rzeczypospolitej Polskiej w Rydze
adres: Elizabetes iela 2, Riga, LV-1340
tel. (0.0371) 7321617, 7320622, 7321593, 7321233; fax. (0.0371) 7338196,
7830174
e-mail:
ambpol@apollo.lv

Podstawowe zwroty języka
łotewskiego:
| dzień dobry |
- |
labdien [labdien] |
| dobry wieczór |
- |
labvakar [labwakar] |
| do widzenia |
- |
uz redzēšanos [uz redzeeszanos] |
| dobranoc |
- |
arlabunakti [arlabunakti] |
| cześć |
- |
sveiks [sweiks] |
| proszę |
- |
lūdzu [luudzu] |
| dziękuję |
- |
paldies [paldies] |
| przepraszam |
- |
atvainojiet [atwainojet] |
| smacznego |
- |
labu apetīti [labu apetiti] |
| ile to
kosztuje? |
- |
cik tas maksā ? [cik tas maksaa] |
| gdzie jest...? |
- |
kur ir...? [kur ir...?] |
| co to jest...? |
- |
kas tas ir ? [kas tas ir?] |
| która jest
godzina? |
- |
cik ir pulkstenis? [c-ik ir
pulkstenis?] |
| jak się
czujesz? |
- |
kā jums klājas? [kaa jums klaajas?] |
| jak się
nazywasz? |
- |
kā Jūs? [kaa juus?] |
| nazywam się... |
- |
mani sauc... [mani sauc...] |
| ile masz lat? |
- |
cik tev gadi ? [c-ik tew gadi?] |
| mam ... lat |
- |
man ir ... gadi [man ir ... gadi] |
| chce mi się
spać |
- |
es gribu gulēt [es gribu guleet] |
| tak |
- |
lā [laa] |
| nie |
- |
nē [nee] |
| mały |
- |
mazais [mazais] |
| duży |
- |
liels [liels] |
| ładny |
- |
skaists [skaists] |
| brzydki |
- |
neglīts [negliits] |
| nie rozumiem |
- |
es nekā nesaprotu [es nekaa
nesaprotu] |
| na zdrowie |
- |
uz veselību [uz weseliibu] |
| nie wiem |
- |
nezinu [nezinu] |
| otwarte |
- |
atvērts [atweerts] |
| zamknięte |
- |
aizvērts [aizwerts] |
| przerwa |
- |
pārtraukums [paartraukums] |
| pan/pani |
- |
kungs/kundze [kungs/kundze] |
| apteka |
- |
aptieka [aptieka] |
| bank |
- |
banka [banka] |
| poczta |
- |
pasts [pasts] |
| znaczek
pocztowy |
- |
pastmarka [pastmarka] |
| jestem z Polski |
- |
esmu no Polijas [esmu no polijas] |
| Warszawa |
- |
Varšava [warszawa] |
| Kraków |
- |
Krakov [krakow] |
| Ryga |
- |
Rīga [riiga] |
| Polska |
- |
Polija [polija] |
| Litwa |
- |
Latvija [latwija] |
| Europa |
- |
Eiropa [eiropa] |
Dni tygodnia
| poniedziałek |
- |
Pirmdiena [pirmdiena] |
| wtorek |
- |
Otrdiena [otrdiena] |
| środa |
- |
Trešdiena [treaszdiena] |
| czwartek |
- |
Ceturdiena [ceturdiena] |
| piątek |
- |
Piekdiena [piekdiena] |
| sobota |
- |
Sestdiena [sestdiena] |
| niedziela |
- |
Svētdiena [sweetdiena] |
Miesiące
| styczeń |
- |
Janvāris [janwaaris] |
| luty |
- |
Februāris [februaaris] |
| marzec |
- |
Marts [marts] |
| kwiecień |
- |
Aprīlis [apriilis] |
| maj |
- |
Maijs [maijs] |
| czerwiec |
- |
Jūnijs [juunijs] |
| lipiec |
- |
Jūlijs [juulijs] |
| sierpień |
- |
Augusts [augusts] |
| wrzesień |
- |
Septembris [septembris] |
| październik |
- |
Oktobris [oktobris] |
| listopad |
- |
Novembris [nowembris] |
| grudzień |
- |
Decembris [decembris] |
Liczebniki
| jeden |
- |
viens [wiens] |
- |
jedenaście |
- |
vienpadsmit [wienpadsmit] |
| dwa |
- |
divi [diwi] |
- |
dwanaście |
- |
divpadsmit [diwpadsmit] |
| trzy |
- |
trīs [triis] |
- |
trzynaście |
- |
trīspadsmit [triispadsmit] |
| cztery |
- |
četri [czetri] |
- |
czternaście |
- |
četrpadsmit [czetrpadsmit] |
| pięć |
- |
pieci [piecji] |
- |
piętnaście |
- |
piecpadsmit [piecpadsmit] |
| sześć |
- |
seši [seszi] |
- |
szesnaście |
- |
sešpadsmit [seszpadsmit] |
| siedem |
- |
septiņi [septini] |
- |
siedemnaście |
- |
septiņpadsmit [septinpadsmit] |
| osiem |
- |
astoņi [astoni] |
- |
osiemnaście |
- |
astoņpadsmit [astonpadsmit] |
| dziewięć |
- |
deviņi [dewini] |
- |
dziewiętnaście |
- |
deviņpadsmit [dewinpadsmit] |
| dziesięć |
- |
desmi [desmi] |
- |
dwadzieścia |
- |
divdesmit [diwesmit] |
|