Francja jest krajem o wyjątkowo zróżnicowanej i bogatej kulturze, która od kilkuset lat promieniuje nie tylko na kraje europejskie, ale i inne kontynenty. Nie bez powodów Paryż nazywano kulturalną stolicą świata - to tu swoje największe dzieła tworzyli Chopin, Stendhal
czy Prouste, to tu narodziło się malarstwo impresjonistyczne, to tu koncentrowała się przez wiele lat artystyczna cyganeria Europy. Nawet dziś, w okresie dominacji kultury amerykańskiej, Francja wciąż jest mekką artystów, pisarzy, filmowców i aktorów. Mimo że minęły już czasy, gdy Francja była światową stolicą mody, francuscy kreatorzy nadal należą do grona najlepszych, a francuski styl wciąż jest synonimem elegancji i dobrego smaku.

Sztuka

Sztuka francuska jest tak różnorodna, że trudno ją opisać w kilku zdaniach. Jednak to, co uformowało jej korzenie to przenikanie się wielu wpływów: celtyckich, greckich, rzymskich, bizantyjskich, itd. Francja jest kolebką manieryzmu, stylu Ludwika XIV i empire. Tam też rozwinęło się malarstwo pejzażowe i impresjonistyczne reprezentowane m.in. przez C. Moneta, A. Renoira i E. Degasa. Dla sztuki XX-wiecznej przełomowa okazała się zasada konstrukcji obrazu sformułowana przez Cezanne'a.

Kino

Francuskie kino od lat należy do najbardziej ambitnych na świecie - jako jedno z niewielu w Europie z powodzeniem stawia czoła potężnemu przemysłowi filmowemu Ameryki. Dzięki takim niezapomnianym twórcom i aktorom, jak Louis de Funes czy Alain Resnais, a obecnie Luc Besson, Bernard Tavernier, Gerard Depardieu, Catherine Deneuve i Juliette Binoche, kinematografia francuska znakomicie sobie radzi w świecie pop-kultury, umiejętnie łącząc artystyczne ambicje z wymogami komercji. Swój wkład we francuskie kino mają również Polacy - Krzysztof Kieślowski swoje najsłynniejsze filmy zrobił we współpracy z producentami i aktorami francuskimi, tam też umiejscowił akcję „Podwójnego życia Weroniki" i trylogii „Niebieski", „Biały" i „Czerwony". Na deskach francuskich teatrów od lat gra Andrzej Seweryn, zaliczany do grona najlepszych polskich i francuskich aktorów.

Literatura

Dorobek literatury francuskiej jest porównywalny jedynie z dorobkiem literatury rosyjskiej. Któż nie zna Moliera, Balzaca, Yoltaira, Diderota czy Zoli. Francuscy pisarze byli aż jedenaście razy wyróżniani Nagrodą Nobla (m.in.: R. Rolland, J. P. Sartre, M. Camus). We Francji wydaje się rocznie ponad 40 000 tytułów książek o przeciętnym nakładzie 9000 egzemplarzy, a największe domy wydawnicze osiągają zyski przekraczające 100 mln franków rocznie. Nowoczesna Francuska Biblioteka Narodowa szczyci się jednym z najbogatszych i najlepiej zorganizowanych księgozbiorów w świecie.

Muzyka

Kompozytorzy francuscy na przestrzeni wieków odegrali znaczącą rolę w rozwoju muzyki klasycznej. G. Bizet, M. Ravel, C. Debussy, O. Messiaen i P. Boulez zapisali się w historii muzyki złotymi zgłoskami. Francuska muzyka rozrywkowa wyraża się jej różnorodnością. Wciąż obecny jest nurt piosenki poetyckiej wspaniale reprezentowany w latach 60-70 przez J. Brela i G. Brassensa, a obecnie kultywowany między innymi przez Renaud, B. Lavillierczy M. Leforestiers.

Kuchnia

Kuchnia francuska uchodzi za jedną z najlepszych na świecie i jest integralną częścią kultury i tradycji tego kraju. Każdy z regionów zachował swoją specyfikę kulinarną uwarunkowaną klimatem i historią danej prowincji. Cechą wspólną dla wszystkich regionów jest zamiłowanie do serów i wina oraz pogarda dla kuchni amerykańskiej, którą symbolizuje McDonald's. Francja jest największym producentem serów w Europie i jednym z największych w świecie. Kolebką francuskiego serowarstwa były w X w. klasztory. Dzisiaj wytwarza się ich we Francji ponad 700 gatunków. Przeciętny Francuz zjada rocznie ponad 20 kg sera. Sery spożywane są zwykle we Francji pod koniec posiłku lub jako element potraw i wyrobów cukierniczych. Francuskie wina uznawane są za najlepsze na świecie, zaś prawdziwy szampan pochodzi jedynie z Szampanii, jednego z regionów Francji.

Wina bordeaux

Zajmujący powierzchnię 1000 km2 obszar wokół Bordeaux, którego część zwana jest Bordelais, stał się słynny za sprawą wysokiej jakości miejscowych win.

Na etykietach butelek większości produkowanych tutaj gatunków (czerwonych, rosé, białych słodkich i wytrawnych, musujących itp.) widnieje skrót AOC (Appellation d Origine Contrôlée). Oznacza on, że produkcja, fermentacja i dojrzewanie przebiegały zgodnie z surowymi wymogami, określającymi na przykład dopuszczalną ilość krzewów winorośli na obszarze 1 hektara.

W okolicach Bordeaux, gdzie rocznie uzyskuje się średnio 660 milionów butelek wina, znajduje się tysiące châteaux. W tym przypadku nazwa nie odnosi się do zamków, lecz oznacza posiadłości, gdzie uprawia się winorośl i produkuje wino. Mniejsze winnice zazwyczaj udostępniane są zwiedzającym o każdej porze, zaś wizytę w większych i renomowanych, takich jak na przykład Mouton Rotschild, należy uzgodnić wcześniej (w sierpniu większość jest nieczynna). Zasady i warunki degustacji znacznie się różnią: w niektórych winnicach odbywa się ona za darmo, w innych za opłatą; niekiedy zdarza się, że właściciele wcale nie częstują gości.

Zgodnie z tradycją, bordoscy producenci, w przeciwieństwie do burgundzkich czy alzackich, sprzedawali swe wina za pośrednictwem kupców (négociants). Zwyczaj ten stanowi prawdopodobne wytłumaczenie niezbyt wielkiej gościnności właścicieli większości châteaux. Lepiej zatem udać się do handlarza win w mieście, gdzie można spróbować i dokonać wyboru najodpowiedniejszego gatunku. Jedną z zalet kupowania w sklepie jest ponadto możliwość zapłaty kartami kredytowymi, których nie przyjmuje się w châteaux.

Koniak

Koniak wytwarzany jest ze spirytusu oddestylowanego z lekkiego wina białego (z 9 litrów wina otrzymuje się zazwyczaj 1 litr eaux-de-vie). Uzyskany w ten sposób produkt dojrzewa przez co najmniej dwa i pół roku w specjalnych dębowych beczkach (wykonanych z drewna pochodzącego z dębów limuzyjskich). W końcowym etapie produkcji interweniuje doświadczony maître de chai (piwniczy). Każdego roku około 2,5% objętości wyparowuje (są to tzw. udziały aniołów - la part des anges), dostarczając pożywienia małym, czarnym grzybkom żyjącym na ścianach składu z winem.

Koniak klasyfikowany jest wedle właściwości gleby (najlepsze są wapienne), która wydała winne grona wykorzystane do jego produkcji. Do zaszczytnego miana fine champagne mają prawo jedynie trunki wydestylowane z win pochodzących z terenu Grande Champagne i Petite Champagne (okolice Cognac na południe od Charente).

Z wyjątkiem niewielkich ilości, szlachetny trunek z Cognac sprzedawany jest głównie poza Francją, zwłaszcza w Wielkiej Brytanii, Japonii, a także w sklepach wolnocłowych na całym świecie. W ciągu dwóch stuleci zdobył liczne grono wielbicieli.


Sorbet

Sorbet to najstarszy deser mrożony. Prawdopodobnie wymyślony przez Chińczyków, od których przejęli go Arabowie, od nich Włosi. Dawniej sorbet składał się z owoców, miodu, zapachów i... śniegu. Gdy wystawne obiady składały się z wielu dań, sorbety i poncze podawało się do pieczeni, przed pieczonym drobiem. Sorbety były lekkimi tzw. "przerywnikami" (nie zawierały tłuszczu ani jajek). Dziś przygotowuje się je z soków lub przecierów owocowych i dodaje wino lub alkohol. Sorbety podajemy w wysokich szklankach lub pucharach.

Te wspaniałe desery zawdzięczamy Francuzom. Są wyjątkowo lekkie i niezbyt kaloryczne. Ich przyrządzanie nie jest skomplikowane, można je przygotować nawet dzień przed podaniem. Podstawą sorbetu są zmiksowane owoce. Najlepsze desery powstają z truskawek, malin, jeżyn, jagód, porzeczek, kiwi i moreli. Sorbet jabłeczny przygotowuje się z musu jabłecznego lub jabłek krótko podgotowanych. Deser przyrządzony z soków owocowych wymaga syropu (15 dag cukru na ćwierć litra wody). Jeżeli przygotujemy sorbet z owoców mało aromatycznych, trzeba dodać koncentrat owocowy. Smak zaostrzy także wyciśnięty sok z cytryny. Bardzo wykwintny deser otrzymamy wtedy, gdy owocową masę przed zamrożeniem wymieszamy z sezamem, winem musującym lub białym. Sorbet powstaje ze zmiksowanych owoców. Jeżeli owoce mają drobne pestki (np. truskawki czy porzeczki), masę należy przetrzeć przez sito. Tak przygotowaną masę nakładamy do salaterki i wkładamy do zamrażalnika. Sorbet w trakcie zamrażania trzeba często mieszać, nawet co 10 minut. Na kilka minut przed podaniem deser należy wyjąć z zamrażalnika i jeszcze raz zmiksować. Podawać w szklanych czarkach lub np. w wydrążonych pomarańczach. Aby sorbet nie topniał za szybko, czarki trzeba mocno oziębić (wstawić co najmniej na godzinę do zamrażalnika).

• 1/2 szklanki soku ze świeżych cytryn,

• 1/4 szklanki soku ze świeżych limon,

• 1/2 szklanki cukru,

• 3 łyżeczki żelatyny,

• 1 szklanka szampana,

• 1 cytryna.

Żelatynę namoczyć w 4 łyżkach zimnej wody. Gdy spęcznieje, wlać 1 szklankę gorącej wody, dodać cukier i podgrzewać na małym ogniu, stale mieszając, aż żelatyna i cukier się rozpuszczą. Ostudzić, połączyć z sokami owocowymi i szampanem, zamieszać, przelać do naczynia, w którym się będzie zamrażać, i wstawić do zamrażalnika na 3 godziny. Po wyjęciu ubić masę mikserem i ponownie zamrażać 2 godz. Sorbet przed podaniem pozostawić na 15 min w temp. pokojowej. Podawać w pucharkach, przybrany plasterkami cytryny.

Poncz

Napój chłodzący na bazie czerwonego wina i mandarynek, popularny we Włoszech, Hiszpanii i Francji. Należy wymieszać czerwone wino z sokiem z cytryny, dodać sok z mandarynek. Można dodać do tego trochę likieru owocowego, czereśnie ze spirytusu lub pokrojone w kosteczkę brzoskwinie. Wstawiamy napój do lodówki na kilka godzin, aby się dobrze wychłodził i aby owoce przeszły smakiem wina. Sangrię podaje się w wielkich szklanych misach lub wazach, a nalewa się do szklanek małą chochlą lub kubeczkiem.

Quiz Europejski  |  Pogoda w Europie  |  Przelicznik walut  | Słowniczek europejski