Literatura

Literatura holenderska obok piśmiennictwa flamandzkiego zaliczana jest do literatury niderlandzkiej. W epoce średniowiecza i renesansu, z powodu braku wykształconego języka narodowego Niderlandów (ten powstał na przełomie XII i XIII w.), utwory literackie powstawały w dialektach regionalnych. Począwszy od średniowiecznych utworów religijnych, poprzez utwory mistyczne, do epiki rycerskiej i dworskiej, oraz renesansowej literatury mieszczańskiej, w stuleciach tych piśmiennictwo niderlandzkie przyjmowało kolejne formy. Dopiero od czasów tzw. „złotego wieku" kultury Niderlandów (XVII w.), kiedy to w Holandii osiedliła się większość religijnych i politycznych emigrantów (burzliwy okres reformacji i kontrreformacji), możemy mówić o zawężeniu pojęcia piśmiennictwa niderlandzkiego do literatury holenderskiej czy flamandzkiej. W wieku XVIII, zwanym „wiekiem peruk", literaturę tę cechowało upodobanie do poezji rokokowej, duże zainteresowanie francuskimi i angielskimi
wzorcami oświeceniowymi (liczne tłumaczenia i przeróbki utworów) oraz tworzenie wielu rozpraw encyklopedycznych. Początek XIX w. to idee narodowego romantyzmu, których postulatem była m.in. walka z przeciętnością w literaturze narodowej, dążenie do oryginalności myśli i interpretacji, zaś od połowy wieku wzrost tendencji realistycznych. Rok rewolucji belgijskiej, tj. 1830, przyczynił się także do wzmocnienia przynależności, świadomości narodowej i językowej, co mocno odbiło się na trendach literackich (ruch odnowy literatury powstały w latach 80.). Na początku XX w. w Holandii dominował modernizm i dekadentyzm (P. Boutens, J. Leopold i inni). W okresie l wojny światowej i międzywojnia w literaturze holenderskiej odżyła powieść historyczna (S. Yestolijk), liryka eksperymentu słownego (G. Achterberg) i esej (E. Du Parron), chociaż zainteresowanie nowoczesnymi prądami literackimi w 2. połowie XX w. było w Holandii już dużo mniejsze niż we Flandrii.

Sztuka

O sztuce holenderskiej możemy mówić dopiero od 1581 r., kiedy północne Niderlandy stały się osobną prowincją. Sztuka holenderska wyrosła więc z tradycyjnej sztuki niderlandzkiej, w XVI w. zyskała już jednak cechy indywidualne, wynikające z odrębności religijnych (protestantyzm), społeczno-politycznych (republika mieszczańska) i gospodarczych (handel). Wpływ na jej charakter miały także liczne podróże artystów holenderskich do Włoch, Francji i Flandrii. Dominującą pozycję w sztuce holenderskiej XVII w. zajmowało malarstwo, a to dzięki mecenatowi mieszczaństwa i rozwojowi handlu, które zapewniało zainteresowanie i zbyt obrazów. Malowano głównie portrety, pejzaże, martwe natury i sceny rodzajowe. Światowej sławy indywidualnościami artystycznymi byli wówczas: Rembrandt van Rijn, F. Hals oraz J. Vermer. Malarstwo miało stanowić odbicie życia codziennego z jego pięknem i brzydotą. Wiek XVIII, zdominowany przez wpływy francuskie, angielskie, a także
niemieckie, byt już końcem okresu świetności sztuki holenderskiej. W następnych stuleciach znaczenie zyskała architektura, która ewoluowała do krańcowego funkcjonalizmu, aby w XX w. uczynić Holandię przodującym centrum architektonicznym.

Muzyka

Podobnie jak sztuka, muzyka holenderska zyskała odrębność w 1581 r., wcześniej podejmując tradycje niderlandzkie. Okres stagnacji w muzyce holenderskiej trwał długo, bo do XIX w., kiedy nastąpiło ożywienie. Przełom XIX i XX w. to okres rozkwitu muzyki holenderskiej. Powstawały wówczas liczne konserwatoria, które kształciły wspaniałych muzyków i kompozytorów. Współcześnie tworzą m.in.: H. Badings, W. Paap, H. Kox i inni. Od 1948 r. w Holandii organizowane są liczne festiwale, tzw. Holland Festival.

Kuchnia

Holenderska kuchnia kojarzy się przede wszystkim z brukselką, którą w tym kraju podaje się na różne okazje. Brukselka z boczkiem pojawia się w Holandii na świątecznym stole.

   Świąteczna brukselka

• 1 kg brukselki,

• 10 dkg wędzonego boczku,

• 1 łyżka masła,

• sól, pieprz.

Brukselkę ugotować bez przykrycia w osolonej wodzie. Boczek drobno pokroić i obsmażyć na maśle. Dodać brukselkę, doprawić i dusić na wolnym ogniu. Jeśli potrawę robimy z mrożonki, to czas przygotowania należy skrócić, aby danie nie było rozgotowane.

Quiz Europejski  |  Pogoda w Europie  |  Przelicznik walut  | Słowniczek europejski