Literatura

Literatura irlandzka należy do najstarszych w Europie. W formie pisanej rozwinęła się od połowy VI w., kiedy to dostosowano alfabet łaciński do języka irlandzkiego. W czasach wczesnego średniowiecza literaturę irlandzką tworzono głównie w ośrodkach monastycznych. Literatura późnego średniowiecza łączy wydarzenia historyczne i wątki biblijne z wierzeniami pogańskimi. Najsłynniejsze dzieła tego okresu to m.in. epopeja Tain Bo Cuailnge, Acallam Senorach. Zachowały się również utwory podróżniczo-fantastyczne, charakterystyczne dla twórczości średniowiecznej Europy. Nowożytna literatura irlandzka powstawała głównie w języku angielskim i stanowi część literatury angielskiej (W. Congrey, G. B. Shaw, O. Wilde). Pod koniec XIX w. powstała Liga Gaelicka 1893 skupiająca poetów i dramatopisarzy tworzących głównie w języku angielskim (W. B. Yeats, D. Hyde, G. W. Russell). Najsławniejszym pisarzem irlandzkim pozostaje do dzisiaj J. Joyce.

Sztuka

Najstarsze zabytki sztuki irlandzkiej pochodzą z VI w. p.n.e. Chrystianizacja kraju wpłynęła na rozwój architektury sakralnej oraz malarstwa miniaturowego, rozkwit przeżywała rzeźba, złotnictwo, emalierstwo, a także wyroby z kości słoniowej. Do dzisiaj zachowały się liczne zabytki architektoniczne, między innymi katedra świętego Patryka w Dublinie, zamki obronne
w Trim i Roś Comain.

Muzyka

W średniowiecznej Irlandii uprawiano muzykę religijną, dworską i wojskową. W całej Europie znani byli irlandzcy harfiści, np. poeta muzyk T. Carolan. W XVIII w. ważnym ośrodkiem muzycznym był Dublin, gdzie działały liczne stowarzyszenia muzyczne, wytwórnie instrumentów, akademie muzyczne. Znani irlandzcy kompozytorzy to między innymi: G. Osborne, H. Harty, A. Potter. Współczesna muzyka irlandzka stanowi awangardę światowej muzyki rozrywkowej. Jej przedstawicielami są m.in. U2, Shinead 0'Connor.

Kuchnia

Kuchnia irlandzka opiera się głównie na niewyszukanych, wiejskich potrawach, w których dominują ziemniaki spożywane niemal przy każdym posiłku. Irlandczycy gotują je tradycyjnie, „w mundurkach". Do popularnych potraw należą placki ziemniaczane (boxty) oraz colcannon, czyli tłuczone ziemniaki z porami i jarmużem lub kapustą. Jako że Irlandia jest krajem wyspiarzy, do miejscowych przysmaków należą ryby i owoce morza.

 Irlandzki chlebek

• 450 g razowej mąki,

• 250 g mąki pszennej,

• 1 łyżeczka sody oczyszczonej,

• 1 łyżeczka soli,

• 450 ml maślanki, kwaśnego mleka lub jogurtu,

• olej do wysmarowania formy.

Mąkę razową i pszenną dokładnie mieszamy z solą i sodą oczyszczoną. Dodajemy maślankę i mieszamy aż do osiągnięcia luźnego ciasta. Jeśli jest za gęste dodajemy odrobinę wody. Na posypanej mąką stolnicy wyrabiamy ciasto, a następnie wkładamy do formy do pieczenia. Wierzch ciasta nacinamy na kształt krzyża. Chlebek pieczemy 35 minut, aż się zarumieni, w temperaturze 220°C.

   Zupa cebulowa

• 1 kg cebuli,

• 500-600 ml wody,

• 500 ml mleka,

• 25 g masła,

• gruba kromka chleba,

• sól, pieprz.

Cebulę kroimy na drobną kostkę i podsmażamy na maśle. Dodajemy wodę, kromkę chleba (dla zagęszczenia) i przyprawy. Zupę gotujemy na wolnym ogniu ok. 20 minut, a następnie miksujemy, aż powstanie krem. Dodajemy mleko szybko mieszając. Podajemy z pieczywem, grzankami lub gotowany m i ziemniakami.

   Kawa po irlandzku (przepis tradycyjny)

• 0,25 l bitej śmietany,

• 2 łyżki stołowe cukru granulowanego,

• 1 łyżeczka wanilii,

• 180 ml irlandzkiej whiskey,

• 6 łyżek stołowych nierafinowanego, brązowego cukru,

• 6 filiżanek świeżo parzonej palonej, kawy.

Śmietanę ubić na sztywno z cukrem i wanilią w schłodzonej misce. Do sześciu irlandzkich szklanek na whiskey rozlać alkohol, dodając po łyżce stołowej nierafinowanego cukru i filiżance kawy. Na wierzch delikatnie nałożyć bitą śmietanę. Podawać natychmiast.

   Zupa ziemniaczana z bekonem

• 300 g bekonu,

• 2 cebule,

• 1 marchew,

• 50 g selera,

• 600 g ziemniaków,

• 1 1/2 l bulionu mięsnego,

• 1 łyżeczka majeranku,

• sól i gałka muszkatołowa,

• 2 łyżki siekanej natki pietruszki.

Bekon pokroić w drobną kostkę, dodać 4 łyżki wody i dusić pod przykryciem. Cebulę, marchew, seler i ziemniaki obrać, pokroić w kostkę i dodać do bekonu. Całość zeszklić, stale mieszając. Dodać bulion, zagotować i doprawić do smaku. Zupę dogotować pod przykryciem, w razie potrzeby dodatkowo doprawić do smaku. Przed podaniem posypać natką pietruszki.

Quiz Europejski  |  Pogoda w Europie  |  Przelicznik walut  | Słowniczek europejski