Unia Europejska jest związkiem piętnastu państw Europy Zachodniej. Głównym zadaniem Unii Europejskiej jest organizacja współpracy między krajami członkowskimi i miedzy ich mieszkańcami. Ważnym celem tego związku jest zapewnienie bezpieczeństwa, rozwoju gospodarczego oraz ochrona praw i interesów obywateli.

Ważnym wydarzeniem w rozwoju integracji zachodnioeuropejskiej było podpisanie przez 12 państw Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej traktatu w Maastrich (7 lutego 1992 roku). Na mocy tego traktatu, z dniem 1 listopada 1993 roku (wtedy traktat wszedł w życie) została utworzona Unia Europejska.

Traktat zakładał zbudowanie unii gospodarczo-walutowej i politycznej. 1 stycznia 1993 roku został utworzony wspólnym rynek towarów i usług. Zniesiono kontrole graniczne wewnątrz obszaru Unii. Firmy mogą świadczyć swoje usługi na terenie państw członkowskich bez ograniczeń (swobodny przepływ usług).

Także inwestorzy mogą rozwijać działalność gospodarczą w dowolnym kraju członkowskim (swobodny przepływ kapitału). 1 stycznia 1999 roku została utworzona unia walutowa, która polegała na wprowadzeniu wspólnego środka płatniczego - EURO, i wspólnej polityki finansowej. Na straży stabilizacji finansowej Unii Europejskiej stać będzie Europejski Bank Centralny.

Do unii przystąpiło 12 państw członkowskich, natomiast trzy z własnego wyboru nie są członkami unii walutowej. Są to: Wielka Brytania, Szwecja, Dania.

Postanowienia traktatu wzmacniają również ochronę praw i interesów obywateli państw członkowskich przez wprowadzenie obywatelstwa Unii Europejskiej. Każdy mieszkaniec Unii Europejskiej oprócz obywatelstwa własnego państwa posiada jednocześnie obywatelstwo Unii Europejskiej. Daje mu to prawo zamieszkania i pracy w dowolnie wybranym kraju, a także udziału w lokalnych lub europejskich wyborach (do parlamentu europejskiego). Zachowują też ważność emerytury i ubezpieczenia zdrowotne na obszarze Unii Europejskiej.

Wewnętrzne bezpieczeństwo Unii jest gwarantowane przez ścisłe współdziałanie między siłami policyjnymi (utworzono "Europol" - biuro policji europejskiej) i władzami samorządowymi. Kraje członkowskie zobowiązały się do ścisłej współpracy w zwalczaniu międzynarodowej przestępczości (np. handlu narkotykami) oraz w zakresie polityki imigracyjnej.

System instytucjonalny Wspólnot Europejskich opiera się na pięciu głównych instytucjach: Parlamencie Europejskim, Komisji Europejskiej, Radzie Unii Europejskiej, Trybunale Sprawiedliwości, Europejskim Trybunale Obrachunkowym oraz, organach pomocniczych wśród których wyróżniamy: Komitet Regionów, Komitet Ekonomiczno-Społeczny, Europejski Bank Centralny, Europejski Bank Inwestycyjny.

Unia Europejska stanowi zarodek przyszłego ponadnarodowego Państwa Europejskiego. Unia Europejska jest tworem unikalnym wśród instytucji międzynarodowych z powodu swojej bezpośredniej władzy ustawodawczej. Zarządzenia oraz ustalenia Rady Ministrów Unia Europejska oraz decyzje Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości są wiążące dla Państw Członkowskich, włączając w to Sądy Najwyższe i Trybunały Konstytucyjne, które są zobligowane na mocy traktatów dawać pierwszeństwo prawu europejskiemu nad ustawodawstwem krajowym w przypadku kolizji obu systemów prawnych. Oznacza to, że Państwa wstępujące do Unii Europejskiej zrzekają się szeregu atrybutów ich niepodległości i suwerenności; przy czym suwerenność rozumiemy tu w sensie klasycznym jako wyłączną władzę stanowienia praw wiążących obywateli poszczególnego państwa lub narodu. Nowe traktaty Unii Europejskiej mogą wejść w życie jedynie po jednogłośnej ratyfikacji przez Państwa Członkowskie Unia Europejska w zgodzie z własnymi wymogami konstytucyjnymi. W niektórych państwach, głównie w Danii i Irlandii istnieje wymóg referendum ponieważ ich konstytucje mówią, że tylko sama ludność może się zrzec suwerenności. W większości krajów zrzeczenie się suwerenności będące integralną częścią ratyfikowania traktatów Unii może stać się faktem po jego uchwaleniu normalną większością przez parlamenty krajowe bez potrzeby odwoływania się do ogólno-narodowego referendum.

Traktaty Unii Europejskiej są zawierane na czas nieokreślony. Nie przewidują one żadnej możliwości ich odwołania ani też procedury, która umożliwiałaby opuszczenie struktury Unii przez Państwa Członkowskie. Tak się traktuje owe umowy jakby były wiążące nie tylko dla obecnych ale i przyszłych pokoleń. Z racji zrzeczenia się przez Państwa Członkowskie władz ustawodawczych, wykonawczych oraz sądowniczych na rzecz Brukseli w myśl traktatów Unii Europejskiej skupia ona w sobie wiele cech Państwa wielonarodowego. Czasami twierdzi się, że Unia Europejska jest czymś w rodzaju Państwa federalnego, w którym władza jest dzielona na dwóch poziomach: federalnym i prowincjonalnym/regionalnym; jednakże do pewnego stopnia jest podobna do wysoce scentralizowanego państwa unitarnego, którego prawa bezpośrednio są stosowane bez żadnej interwencji rządu niższego szczebla. Dwie są klasyczne i zasadnicze cechy państwowości: po pierwsze, monopol legalnej władzy panującej nad poszczególnym terytorium, której wyrazem jest armia i siły policyjne, jak również monopol emitowania pieniądza ważnego na tym terytorium. Istnienie walut krajowych oznacza, iż rządy mogą prowadzić politykę wpływającą na stopę procentową i kursy walut, gdyż stanowią one w istocie lokalne i zagraniczne ceny walut krajowych. Unia Europejska nabywa zatem jednej z tych dwóch zasadniczych cech państwowości w roku 1999 wraz z ustanowieniem własnej waluty tj. euro, w myśl Traktatu Maastricht. Równocześnie 11 Państw Członkowskich ze strefy euro traci kluczową cechę niezależnej państwowości i przyjmują charakter prowincji lub regionów większego organizmu, przynajmniej w swoim aspekcie walutowym, tracąc tym samym władzę wpływania na stopę procentową oraz kursy wymiany w interesie swojej własnej ludności.

W strukturze instytucjonalnej szczególną rolę odgrywa Rada Europejska, organ nie posiadający statusu instytucji WE, lecz formalnie odgrywający pierwszorzędną rolę we współpracy pomiędzy państwami członkowskimi.

Instytucje WE realizują zadania wyznaczone WE, kierują procesem integracji europejskiej, uchwalają prawo wspólnotowe, stawiają nowe cele zmierzające ku pełnemu zjednoczeniu Europy.

Quiz Europejski  |  Pogoda w Europie  |  Przelicznik walut  | Słowniczek europejski